Bệnh Wilson

Bệnh Wilson là một chứng rối loạn chuyển hóa đồng di truyền lặn trên NST thường hiếm gặp, được đặc trưng bởi sự lắng đọng quá mức của đồng trong gan, não và các mô khác. Bệnh Wilson thường gây tử vong nếu không được nhận biết và điều trị khi có triệu chứng.

Tìm hiểu chung

Bệnh Wilson là gì? 

Bệnh Wilson là một chứng rối loạn di truyền. Gan không bài tiết đồng dư thừa vào mật như bình thường khiến lượng đồng tích tụ quá mức trong cơ thể, đặc biệt là ở gan, não và mắt. Các đặc điểm của tình trạng này bao gồm sự kết hợp của bệnh gan và các vấn đề về thần kinh và tâm thần.

Bệnh gan thường là đặc điểm ban đầu của bệnh Wilson ở trẻ em và thanh niên bị ảnh hưởng. Những người được chẩn đoán ở độ tuổi lớn hơn thường không có các triệu chứng của các vấn đề về gan. Mặc dù họ có thể bị bệnh gan rất nhẹ. Các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh gan bao gồm vàng da hoặc lòng trắng của mắt (vàng da), mệt mỏi, chán ăn và sưng bụng.

Các vấn đề về hệ thần kinh hoặc tâm thần thường là những đặc điểm ban đầu ở những người được chẩn đoán ở tuổi trưởng thành. Và thường xảy ra ở những người trẻ tuổi mắc bệnh Wilson. Các dấu hiệu và triệu chứng của những vấn đề này có thể. Bao gồm vụng về, run, đi lại khó khăn, các vấn đề về giọng nói, suy giảm khả năng tư duy, trầm cảm, lo lắng và thay đổi tâm trạng.

Ở nhiều người bị bệnh Wilson, đồng lắng đọng ở bề mặt phía trước của mắt (giác mạc). Tạo thành một vòng từ xanh lục đến nâu, gọi là vòng Kayser-Fleischer, bao quanh phần có màu của mắt. Các bất thường trong chuyển động của mắt, chẳng hạn như hạn chế khả năng nhìn lên trên, cũng có thể xảy ra.

Hầu hết đồng trong cơ thể nằm trong gan, xương và cơ. Nhưng dấu vết của đồng có trong tất cả các mô của cơ thể. Gan bài tiết đồng dư thừa vào mật để đào thải ra khỏi cơ thể. Do gan không bài tiết được lượng đồng dư thừa ở những người mắc bệnh Wilson. Đồng sẽ tích tụ lại trong gan và làm tổn thương nó, gây ra xơ gan. Gan bị tổn thương sẽ giải phóng đồng trực tiếp vào máu và đồng được đưa đến các cơ quan khác. Chẳng hạn như não, thận và mắt, nơi nó cũng tích tụ.

Triệu chứng

Những dấu hiệu và triệu chứng của bệnh Wilson

Các triệu chứng thường bắt đầu từ 5 đến 35 tuổi nhưng có thể bắt đầu bất cứ lúc nào từ 2 đến 72 tuổi.

Những người mắc bệnh Wilson thường có các triệu chứng đầu tiên là do tổn thương não bao gồm run, khó nói và nuốt, chảy nước dãi, mất phối hợp, cử động giật không tự chủ (múa giật), thay đổi tính cách và thậm chí rối loạn tâm thần (chẳng hạn như tâm thần phân liệt hoặc bệnh hưng cảm).

Ngoài ra còn có các triệu chứng đầu tiên là do gan bị tổn thương do viêm (viêm gan) và cuối cùng là sẹo (xơ gan).

Nhẫn vàng hoặc vàng lục (nhẫn Kayser-Fleischer) có thể xuất hiện xung quanh tròng đen (phần có màu của mắt). Các vòng này phát triển khi đồng tích tụ. Ở một số người, những chiếc nhẫn này là dấu hiệu đầu tiên của bệnh Wilson.

Tác động của bệnh Wilson đối với sức khỏe 

Người ta có thể bị mệt mỏi và suy nhược do giảm số lượng hồng cầu (thiếu máu). Vì các tế bào hồng cầu bị vỡ (gây thiếu máu tán huyết). Phụ nữ có thể không có kinh nguyệt hoặc bị sảy thai nhiều lần.

Biến chứng có thể gặp khi mắc bệnh bệnh Wilson

Biến chứng nguy hiểm nhất của bệnh Wilson là dẫn đến tử vong nếu không phát hiện và điều trị kịp thời.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Nếu có bất kỳ triệu chứng nào nêu trên xảy ra, bạn nên liên hệ ngay với bác sĩ để được kiểm tra và tư vấn. Chẩn đoán và điều trị sớm sẽ giảm nguy cơ tăng nặng của bệnh và giúp bạn mau chóng hồi phục sức khỏe.

Nguyên nhân

Nguyên nhân dẫn đến bệnh Wilson

Nguyên nhân chính dẫn đến bệnh Wilson là do đột biến gen trong cơ thể

Bệnh Wilson do đột biến gen ATP7B gây ra. Gen này tạo ra một loại protein gọi là ATPase 2 vận chuyển đồng, có vai trò vận chuyển đồng từ gan đến các bộ phận khác của cơ thể. Đồng cần thiết cho nhiều chức năng của tế bào, nhưng nó sẽ độc hại khi có quá nhiều.

Protein ATPase 2 vận chuyển đồng đặc biệt quan trọng để loại bỏ đồng dư thừa ra khỏi cơ thể. Các đột biến trong gen ATP7B ngăn không cho protein vận chuyển hoạt động bình thường. Với sự thiếu hụt protein chức năng, đồng dư thừa sẽ không được loại bỏ khỏi cơ thể. Kết quả là, đồng tích tụ đến mức độc hại có thể gây hại cho các mô và cơ quan, đặc biệt là gan và não.

Di truyền

Tình trạng này được di truyền theo kiểu lặn trên NST thường, có nghĩa là cả hai bản sao của gen trong mỗi tế bào đều có đột biến.

Nguy cơ

Những ai có nguy cơ mắc phải bệnh Wilson?

Các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh Wilson thường xuất hiện đầu tiên ở độ tuổi từ 6 đến 45 tuổi, nhưng thường bắt đầu ở tuổi thiếu niên.

Bệnh Wilson là một chứng rối loạn hiếm gặp, chiếm khoảng 1/30.000 người.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải bệnh Wilson

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh Wilson, bao gồm:

  • Đột biến gen
  • Di truyền

Phương Pháp Chẩn Đoán & Điều Trị

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán bệnh Wilson

Các bác sĩ nghi ngờ bệnh Wilson dựa trên các triệu chứng. Như viêm gan, run và thay đổi tính cách mà không có nguyên nhân rõ ràng nào khác. Các xét nghiệm sau đây giúp xác định chẩn đoán:

  • Kiểm tra mắt bằng đèn khe để tìm nhẫn Kayser-Fleischer.
  • Xét nghiệm máu để đo mức độ ceruloplasmin (một loại protein mang đồng).
  • Đo lượng đồng bài tiết trong nước tiểu.
  • Nếu chẩn đoán vẫn chưa rõ ràng, sinh thiết gan.

Nếu trẻ em có tiền sử gia đình mắc bệnh, các xét nghiệm sẽ được thực hiện sau khoảng 1 tuổi. Các xét nghiệm được thực hiện sớm hơn có khả năng bỏ sót bệnh.

Phương pháp điều trị bệnh Wilson hiệu quả

Nếu không được điều trị suốt đời, bệnh Wilson có thể gây tử vong, thường ở tuổi 30. Với việc điều trị, mọi người thường có kết quả tốt trừ khi bệnh đã tiến triển khi được chẩn đoán.

Thay đổi chế độ ăn uống (tránh thức ăn có nhiều đồng)

Những người mắc bệnh Wilson phải tuân theo một chế độ ăn uống ít đồng. Thực phẩm nên tránh bao gồm gan bò, hạt điều, đậu mắt đen, nước ép rau, động vật có vỏ, nấm và ca cao. Những người mắc bệnh này không nên dùng bất kỳ chất bổ sung vitamin hoặc khoáng chất nào có chứa đồng.

Thuốc (thuốc loại bỏ đồng) và bổ sung kẽm

Thuốc liên kết với đồng, chẳng hạn như penicillamine hoặc trientine, dùng bằng đường uống, được sử dụng để loại bỏ đồng tích tụ. Thuốc bổ sung kẽm có thể ngăn cơ thể hấp thụ đồng và được sử dụng nếu penicillamine hoặc trientine không hiệu quả hoặc có quá nhiều tác dụng phụ. Kẽm không nên được uống trong vòng 2 giờ sau khi dùng penicillamine hoặc trientine vì nó có thể liên kết với những loại thuốc đó và làm cho chúng mất tác dụng. Trong suốt quãng đời còn lại, những người mắc bệnh Wilson phải dùng penicillamine, trientine, kẽm, hoặc kết hợp.

Có thể ghép gan

Những người không dùng thuốc theo chỉ dẫn, đặc biệt là những người trẻ hơn, có thể bị suy gan. Các bác sĩ khuyến cáo những người mắc bệnh này nên đến gặp chuyên gia về bệnh gan một cách thường xuyên. Ghép gan có thể chữa khỏi bệnh và có thể là cứu cánh cho những người mắc bệnh Wilson và suy gan nặng hoặc các vấn đề về gan nghiêm trọng không đáp ứng với điều trị bằng thuốc.

Chế Độ Sinh Hoạt & Phòng Ngừa

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của bệnh Wilson

Chế độ sinh hoạt:

  • Tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ trong việc điều trị.
  • Duy trì lối sống tích cực, hạn chế sự căng thẳng.
  • Liên hệ ngay với bác sĩ khi cơ thể có những bất thường trong quá trình điều trị.
  • Thăm khám định kỳ để được theo dõi tình trạng sức khỏe, diễn tiến của bệnh và để bác sĩ tìm hướng điều trị phù hợp trong thời gian tiếp theo nếu bệnh chưa có dấu hiệu thuyên giảm.
  • Bệnh nhân cần lạc quan. Tâm lý có ảnh hưởng rất lớn đến điều trị, hãy nói chuyện với những người đáng tin cậy. Chia sẻ với những thành viên trong gia đình, nuôi thú cưng hay đơn giản là đọc sách. Làm bất cứ thứ gì khiến bạn thấy thoải mái.

Chế độ dinh dưỡng:

  • Chế độ ăn uống ít đồng, thực phẩm nên tránh bao gồm gan bò, hạt điều, đậu mắt đen, nước ép rau, động vật có vỏ, nấm và ca cao.
  • Không nên dùng bất kỳ chất bổ sung vitamin hoặc khoáng chất nào có chứa đồng.

Phương pháp phòng ngừa bệnh Wilson hiệu quả

Để phòng ngừa bệnh hiệu quả, bạn có thể tham khảo một số gợi ý dưới đây:

  • Cần phải theo dõi các triệu chứng của bệnh để phát hiện và điều trị sớm, giảm nguy cơ tử vong.
image chat

Xem trực tiếp XoilacTV hôm nay