Chướng bụng

Chướng bụng là biểu hiện bụng chướng căng phồng bất thường ra bên ngoài, có thể nhìn thấy và đo lường sự khác biệt, và đôi khi có thể tự cảm nhận được. Bụng chướng lên có thể do đầy hơi do đầy hơi, hoặc có thể do chất lỏng, mô hoặc chất tiêu hóa tích tụ. Nó có thể là mãn tính hoặc cấp tính.

Tìm hiểu chung

Chướng bụng là gì? 

Bụng căng phồng có thể quan sát thấy được sưng lên vượt quá kích thước bình thường. Nó thường đi kèm với cảm giác đầy hơi vì chứa khí hoặc chất tiêu hóa. Tuy nhiên, chướng bụng không phải lúc nào cũng do quá trình tiêu hóa, có thể do các vấn đề khác như đầy hơi, mang thai, phân bị mắc kẹt, hoặc chất béo.

Chướng bụng có thể là cấp tính – xảy ra đột ngột, bất thường – hoặc mãn tính. Đầy bụng kinh niên kèm theo cảm giác chướng bụng khó chịu thường liên quan đến vấn đề tiêu hóa.

Triệu chứng

Những dấu hiệu và triệu chứng của chướng bụng

Các nguyên nhân gây căng tức bụng có thể bao gồm:

  • Thai kỳ.
  • Kinh nguyệt, gây giữ nước.
  • Tăng cân đáng kể gần đây, có xu hướng được lưu trữ dưới dạng mỡ trong bụng và có thể hạn chế tiêu hóa.
  • Sự tắc nghẽn của ruột non hoặc ruột già, gây ra sự tích tụ của khí và chất thải.
  • Liệt một phần dạ dày (chứng liệt dạ dày) gây tích tụ các chất tiêu hóa.
  • Một số bệnh đường tiêu hóa gây đầy hơi và chướng bụng, bao gồm cả vi khuẩn đường ruột phát triển quá mức (SIBO), bệnh celiac, suy tuyến tụy ngoại tiết (EPI) và bệnh viêm ruột (IBD).
  • Viêm niêm mạc bụng (viêm phúc mạc).
  • Tình trạng tích tụ chất lỏng trong bụng do bệnh gan (cổ trướng).
  • Mở rộng cơ quan do viêm hoặc tăng trưởng.
  • Chảy máu trong (xuất huyết trong ổ bụng).

Nguyên nhân chức năng

Các lý do cơ năng khiến bụng căng phồng có xu hướng liên quan đến các vấn đề tiêu hóa khiến khí và/ hoặc các chất tiêu hóa tích tụ. Nguyên nhân có thể bao gồm:

  • Khí do khó tiêu chức năng, không dung nạp thức ăn hoặc hội chứng ruột kích thích (IBS).
  • Táo bón gây ra sự tích tụ phân và tồn đọng các chất tiêu hóa.
  • Bí tiểu gây tích tụ nước tiểu.
  • Rối loạn co bóp cơ liên quan đến quá trình tiêu hóa (giả tắc ruột), khiến các chất tiêu hóa bị ứ đọng.
  • Yếu cơ bụng, làm cho các chất trong bụng chảy xệ ra ngoài và xuống dưới (bệnh rối loạn tiêu hóa).

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Nếu có bất kỳ triệu chứng nào nêu trên xảy ra, bạn nên liên hệ ngay với bác sĩ để được kiểm tra và tư vấn. Chẩn đoán và điều trị sớm sẽ giảm nguy cơ tăng nặng của bệnh và giúp bạn mau chóng hồi phục sức khỏe.

Nguyên nhân

Nguyên nhân dẫn đến chướng bụng

Khí ga và không khí

Khí là nguyên nhân phổ biến nhất gây chướng bụng đầy hơi, đặc biệt là sau khi ăn. Khí tích tụ trong đường tiêu hóa khi thức ăn không tiêu hóa được bị phân hủy. Ngoài ra, một số tình trạng có thể dẫn đến chướng bụng đầy hơi: Ăn hoặc uống quá nhanh, hút thuốc.

Ợ hơi và đầy hơi là hai cách mà không khí bị nuốt vào cơ thể. Việc làm rỗng dạ dày chậm lại (vận chuyển khí chậm) ngoài việc tích tụ khí còn có thể gây đầy hơi và chướng bụng.

Các nguyên nhân khác của chứng đầy hơi có thể là do tình trạng bệnh lý. Bao gồm các: Hội chứng ruột kích thích (IBS), bệnh viêm ruột, chẳng hạn như viêm loét đại tràng hoặc bệnh Crohn, rối loạn tiêu hóa chức năng khác (FGIDs), ợ nóng, không dung nạp thực phẩm, tăng cân, thay đổi nội tiết tố (đặc biệt đối với phụ nữ), giardiasis (nhiễm ký sinh trùng đường ruột), rối loạn ăn uống như chán ăn tâm thần hoặc ăn vô độ, các yếu tố sức khỏe tâm thần như căng thẳng, lo lắng, trầm cảm, một số loại thuốc.

Những điều kiện này gây ra các yếu tố góp phần vào khí và đầy hơi, chẳng hạn như: Phát triển quá mức hoặc thiếu hụt vi khuẩn trong đường tiêu hóa, tích tụ khí, thay đổi nhu động ruột, vận chuyển khí bị suy giảm, phản xạ bụng bất thường, quá mẫn nội tạng (cảm giác đầy hơi trong những thay đổi cơ thể nhỏ hoặc thậm chí bình thường), thức ăn và sự kém hấp thu carbohydrate, táo bón

Nguyên nhân nghiêm trọng

Đầy bụng cũng có thể là một triệu chứng của một số tình trạng nghiêm trọng, bao gồm:

  • Sự tích tụ chất lỏng bệnh lý trong khoang bụng (cổ trướng) do ung thư (ví dụ: Ung thư buồng trứng), bệnh gan, suy thận hoặc suy tim sung huyết.
  • Bệnh celiac hoặc nhạy cảm với gluten không phải celiac.
  • Suy tuyến tụy, làm suy giảm tiêu hóa do tuyến tụy không thể sản xuất đủ các enzym tiêu hóa.
  • Thủng đường tiêu hóa do khí thoát ra, vi khuẩn đường tiêu hóa thông thường và các thành phần khác vào khoang bụng.

Nguy cơ

Những ai có nguy cơ mắc phải chướng bụng?

Người lớn tuổi, khả năng tiêu hóa kém dễ mắc chướng bụng, ngoài ra cũng dễ bị táo bón hơn người trẻ.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải chướng bụng

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc chướng bụng, bao gồm:

  • Ăn nhiều thực phẩm béo, dầu mỡ khó tiêu.

Phương Pháp Chẩn Đoán & Điều Trị

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán chướng bụng

Việc xác định căn nguyên của chứng đầy hơi và chướng bụng có thể gặp nhiều khó khăn. Tiến hành thăm khám kỹ lưỡng tiền sử lâm sàng và khám sức khỏe bao gồm các chi tiết sau đây sẽ giúp xác định loại xét nghiệm nào có thể cần thiết:

Khởi phát và thời gian của các triệu chứng;

Chế độ ăn uống;

Sử dụng thuốc và chất bổ sung;

Tiền sử phẫu thuật;

Thói quen và chuyển động của ruột.

Ngoài ra còn một số xét nghiệm như:

Kiểm tra hơi thở để xác định liệu SIBO hoặc không dung nạp thực phẩm.

Nội soi trên cho những bệnh nhân có các triệu chứng báo động (buồn nôn và nôn tái phát, thiếu máu không rõ nguyên nhân, nôn trớ, sụt cân 10%, hoặc tiền sử gia đình có bệnh lý dạ dày thực quản) hoặc khi nghi ngờ tắc nghẽn đường ra dạ dày, liệt dạ dày.

Huyết thanh Celiac để giúp xác định xem có xảy ra tình trạng kém hấp thu lúa mì và gluten hay không.

Chụp ảnh bụng, bao gồm chụp cắt lớp vi tính hoặc chụp cộng hưởng từ ruột cho bệnh nhân bị táo bón, phẫu thuật bụng trước đó, bệnh Crohn hoặc rối loạn chức năng ruột non đã biết hoặc nghi ngờ.

Đánh giá quá trình vận chuyển đường tiêu hóa, sử dụng xạ hình hoặc viên nang nhu động không dây, để xác nhận rối loạn chức năng hoặc táo bón thứ phát do vận chuyển chậm.

Áp kế hậu môn trực tràng với bóng đẩy ra ngoài để đánh giá các rối loạn hậu môn trực tràng.

Phương pháp điều trị chướng bụng hiệu quả

Điều trị chướng bụng phụ thuộc vào nguyên nhân gây chướng bụng.

Trường hợp cấp tính sẽ giải quyết khi nguyên nhân cơ bản.

Trường hợp mãn tính có thể được điều trị bổ sung bằng thuốc lợi tiểu (đối với tích trữ dịch chất lỏng), thuốc nhuận tràng (đối với táo bón) hoặc viên nang than hoạt (đối với khí).

Nếu bị căng chướng bụng cơ năng và không rõ nguyên nhân, có thể cần một số xét nghiệm hơi thở hydro để giúp xác định nguyên nhân gây ra dư thừa khí trong ruột. Ngoài ra, có thể thay đổi lối sống như điều chỉnh chế độ ăn uống, chế phẩm sinh học hoặc enzym để cải thiện quá trình tiêu hóa. Nếu nghi ngờ nguyên nhân do yếu cơ, có thể áp dụng các bài tập bụng hoặc sàn chậu.

Chế Độ Sinh Hoạt & Phòng Ngừa

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của Chướng bụng

Chế độ sinh hoạt:

  • Tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ trong việc điều trị.
  • Duy trì lối sống tích cực, hạn chế sự căng thẳng.
  • Liên hệ ngay với bác sĩ khi cơ thể có những bất thường trong quá trình điều trị.
  • Thăm khám định kỳ để được theo dõi tình trạng sức khỏe, diễn tiến của bệnh và để bác sĩ tìm hướng điều trị phù hợp trong thời gian tiếp theo nếu bệnh chưa có dấu hiệu thuyên giảm.
  • Bệnh nhân cần lạc quan. Tâm lý có ảnh hưởng rất lớn đến điều trị, hãy nói chuyện với những người đáng tin cậy, chia sẻ với những thành viên trong gia đình, nuôi thú cưng hay đơn giản là đọc sách, làm bất cứ thứ gì khiến bạn thấy thoải mái.

Chế độ dinh dưỡng:

  • Ăn ít chất béo.
  • Ăn nhiều rau, chất xơ.
  • Bổ sung men tiêu hóa.

Phương pháp phòng ngừa chướng bụng hiệu quả

Để phòng ngừa bệnh hiệu quả, bạn có thể tham khảo một số gợi ý dưới đây:

  • Xác định sự nhạy cảm với thực phẩm và thay đổi chế độ ăn uống phù hợp.
  • Ăn một lượng nhỏ chậm hơn. Chờ lâu hơn giữa các bữa ăn.
  • Uống nhiều nước hơn và ăn nhiều chất xơ để ngăn ngừa sự tích tụ của chất thải.
  • Thử men tiêu hóa và men vi sinh trước bữa ăn.

Nguồn tham khảo

  1. Clevelandclinic: https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/21819-abdominal-distension-distended-abdomen
  2. Healthline: https://www.healthline.com/health/abdominal-bloating
image chat

Xem trực tiếp XoilacTV hôm nay