Đau tim

Đau tim, còn được gọi là nhồi máu cơ tim, có thể gây tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Một cơn đau tim xảy ra khi dòng chảy của máu đến tim bị tắc nghẽn. Sự tắc nghẽn thường là sự tích tụ của chất béo, cholesterol và các chất khác, tạo thành mảng bám trong động mạch nuôi tim (động mạch vành). Đôi khi, mảng bám có thể bị vỡ và hình thành cục máu đông làm tắc nghẽn dòng chảy của máu. Dòng máu bị gián đoạn có thể làm hỏng hoặc phá hủy một phần cơ tim.

Tìm hiểu chung

Đau tim là gì? 

Đau ngực là dấu hiệu cảnh báo đau tim phổ biến nhất. Nhưng cũng có thể có các triệu chứng khác, chẳng hạn như choáng váng, buồn nôn và khó thở. Các triệu chứng có thể nặng hoặc nhẹ, và thường khác nhau ở mỗi người. Một số người thậm chí có thể không nhận thấy bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào về cơn đau tim.

Một cơn đau tim xảy ra khi dòng máu đến tim bị tắc nghẽn hoặc cắt đứt. Nếu máu giàu oxy không đủ chảy đến tim, nó có thể gây tổn thương cho vùng bị ảnh hưởng. Kết quả là, cơ tim bắt đầu chết.

Khi tim của bạn không nhận được máu và oxy cần thiết để hoạt động bình thường, nó có thể khiến bạn có nguy cơ cao bị suy tim và các biến chứng nghiêm trọng khác.

Đau tim là một cấp cứu y tế đe dọa tính mạng. Bạn càng có thể được điều trị y tế sớm để khôi phục lưu lượng máu bình thường đến tim, thì cơ hội thành công của bạn càng cao.

Triệu chứng

Những dấu hiệu và triệu chứng của đau tim

Các triệu chứng chính của cơn đau tim:

  • Đau hoặc khó chịu ở ngực. Hầu hết các cơn đau tim liên quan đến cảm giác khó chịu ở trung tâm hoặc bên trái của ngực, kéo dài hơn vài phút hoặc biến mất và quay trở lại. Cảm giác khó chịu có thể là cảm giác như bị đè, ép, đầy hoặc đau.
  • Cảm thấy yếu, choáng váng hoặc ngất xỉu. Bạn cũng có thể đổ mồ hôi lạnh.
  • Đau hoặc khó chịu ở hàm, cổ hoặc lưng.
  • Đau hoặc khó chịu ở một hoặc cả hai cánh tay hoặc vai.
  • Khó thở: Điều này thường đi kèm với khó chịu ở ngực, nhưng khó thở cũng có thể xảy ra trước khi khó chịu ở ngực.

Các triệu chứng khác của cơn đau tim có thể bao gồm mệt mỏi bất thường hoặc không rõ nguyên nhân và buồn nôn hoặc nôn. Phụ nữ có nhiều khả năng mắc các triệu chứng khác này hơn.

Không phải tất cả những người bị đau tim đều có các triệu chứng giống nhau hoặc có cùng mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng. Một số người bị đau nhẹ; những người khác bị đau dữ dội hơn. Một số người không có triệu chứng. Đối với những người khác, dấu hiệu đầu tiên có thể là ngừng tim đột ngột. Tuy nhiên, bạn càng có nhiều dấu hiệu và triệu chứng, thì khả năng bạn đang bị đau tim càng lớn.

Một số cơn đau tim xảy ra đột ngột, nhưng nhiều người có các dấu hiệu và triệu chứng cảnh báo trước hàng giờ, ngày hoặc tuần. Cảnh báo sớm nhất có thể là đau ngực tái phát hoặc áp lực (đau thắt ngực) do hoạt động gây ra và thuyên giảm khi nghỉ ngơi. Đau thắt ngực là do giảm lưu lượng máu đến tim tạm thời.

Biến chứng có thể gặp khi mắc bệnh đau tim

Các biến chứng thường liên quan đến tổn thương tim của bạn trong cơn đau tim, có thể dẫn đến:

  • Nhịp tim bất thường (loạn nhịp tim), một số có thể nghiêm trọng và có thể dẫn đến tử vong.
  • Suy tim: Một cơn đau tim có thể làm tổn thương nhiều mô tim đến mức phần cơ tim còn lại không thể bơm đủ máu ra khỏi tim của bạn. Suy tim có thể là tạm thời hoặc nó có thể là một tình trạng mãn tính do tổn thương tim của bạn trên diện rộng và vĩnh viễn.
  • Ngừng tim đột ngột. Nếu không có cảnh báo, tim của bạn ngừng đập do rối loạn điện gây ra nhịp tim bất thường (loạn nhịp tim). Các cơn đau tim làm tăng nguy cơ ngừng tim đột ngột, có thể gây tử vong nếu không được điều trị ngay lập tức.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Nếu có bất kỳ triệu chứng nào nêu trên xảy ra, bạn nên liên hệ ngay với bác sĩ để được kiểm tra và tư vấn. Chẩn đoán và điều trị sớm sẽ giảm nguy cơ tăng nặng của bệnh và giúp bạn mau chóng hồi phục sức khỏe.

  • Chỉ tự lái xe nếu không có lựa chọn nào khác. Vì tình trạng của bạn có thể trở nên tồi tệ hơn, nên việc tự lái xe sẽ khiến bạn và những người khác gặp rủi ro.
  • Dùng nitroglycerin, nếu bác sĩ kê đơn cho bạn. Thực hiện theo hướng dẫn trong khi chờ trợ giúp khẩn cấp.
  • Dùng aspirin, nếu được khuyến nghị. Dùng aspirin trong cơn đau tim có thể làm giảm tổn thương tim bằng cách giúp máu không đông.

Nguyên nhân

Nguyên nhân dẫn đến đau tim

Đau tim xảy ra khi một hoặc nhiều động mạch vành của bạn bị tắc nghẽn. Theo thời gian, sự tích tụ chất béo, bao gồm cholesterol, tạo thành các chất gọi là mảng, có thể thu hẹp động mạch (xơ vữa động mạch). Tình trạng này, được gọi là bệnh động mạch vành, gây ra hầu hết các cơn đau tim.

Trong cơn đau tim, mảng bám có thể bị vỡ và cục máu đông hình thành tại vị trí vỡ. Nếu cục máu đông lớn, nó có thể cản trở dòng chảy của máu qua động mạch vành, làm tim thiếu oxy và chất dinh dưỡng (thiếu máu cục bộ).

Bạn có thể bị tắc nghẽn hoàn toàn hoặc một phần động mạch vành:

  • Sự tắc nghẽn hoàn toàn có nghĩa là bạn đã bị nhồi máu cơ tim có ST chênh lên (STEMI).
  • Sự tắc nghẽn một phần có nghĩa là bạn đã bị nhồi máu cơ tim không ST chênh lên (NSTEMI).

Nguy cơ

Những ai có nguy cơ mắc phải (bị) đau tim?

  • Nam giới từ 45 tuổi trở lên và nữ giới từ 55 tuổi trở lên có nhiều khả năng bị đau tim hơn nam giới và phụ nữ trẻ hơn.
  • Tiền sử gia đình bị đau tim: Nếu anh chị em, cha mẹ hoặc ông bà của bạn bị đau tim sớm (ở tuổi 55 đối với nam và 65 tuổi đối với nữ), bạn có thể có nguy cơ cao hơn.
  • Tiền sử tiền sản giật: Tình trạng này gây ra huyết áp cao trong thai kỳ và làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim suốt đời.
  • Thiếu hoạt động thể chất: Không hoạt động góp phần làm tăng lượng cholesterol trong máu và béo phì. Những người tập thể dục thường xuyên có sức khỏe tim mạch tốt hơn, bao gồm cả việc giảm huyết áp.
  • Một tình trạng tự miễn dịch: Mắc một tình trạng như viêm khớp dạng thấp hoặc lupus có thể làm tăng nguy cơ đau tim.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc (bị) đau tim

Các yếu tố tăng nguy cơ đau tim bao gồm:

  • Tuổi.
  • Thuốc lá.
  • Huyết áp cao.
  • Mức cholesterol hoặc chất béo trong máu cao.
  • Béo phì.
  • Bệnh tiểu đường.
  • Hội chứng chuyển hóa: Hội chứng này xảy ra khi bạn bị béo phì, cao huyết áp và lượng đường trong máu cao. Mắc hội chứng chuyển hóa khiến bạn có nguy cơ mắc bệnh tim cao gấp đôi so với khi bạn không mắc phải hội chứng này.
  • Căng thẳng: Bạn có thể phản ứng với căng thẳng theo những cách có thể làm tăng nguy cơ bị đau tim.
  • Sử dụng các loại thuốc kích thích, chẳng hạn như cocaine hoặc amphetamine, có thể kích hoạt co thắt động mạch vành có thể gây ra cơn đau tim.

Phương Pháp Chẩn Đoán & Điều Trị

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán đau tim

Phương pháp xét nghiệm:

  • Điện tâm đồ (ECG).
  • Các chất chỉ điểm sinh học cơ tim.
  • Siêu âm tim.
  • Các nghiệm pháp gắng sức (điện tâm đồ, siêu âm tim gắng sức).
  • Chụp động mạch vành.

Phương pháp điều trị đau tim hiệu quả

Chăm sóc trước nhập viện: Oxy, aspirin, nitrates và / hoặc opioids để giảm đau, và điều trị tại trung tâm y tế thích hợp.

Điều trị bằng thuốc: Thuốc chống ngưng tập tiểu cầu, thuốc chống đau thắt ngực, thuốc chống đông, và trong một số trường hợp cần các thuốc khác.

  • Thuốc chống ngưng kết tiểu cầu: Aspirin, Ticagrelor, Prasugrel, Clopidogrel.
  • Thuốc chống đông: Enoxaparin (Heparin trọng lượng phân tử thấp), Bivalirudin (thuốc ức chế trực tiếp thrombin), Fondaparinux (thuốc ức chế chọn lọc yếu tố Xa), Heparin không phân đoạn,…
  • Các thuốc ức chế thụ thể Glycoprotein IIb/IIIa của tiểu cầu.
  • Nitroglycerin: Sử dụng Nitroglycerin dưới lưỡi mỗi 5 phút x 3 lần cho đau ngực liên tục do thiếu máu cơ tim và sau đó nên dùng Nitroglycerin đường tĩnh mạch nếu bệnh nhân có biểu hiện thiếu máu cơ tim kéo dài, tăng huyết áp, suy tim.
  • Thuốc chẹn beta giao cảm (BB): Nên sử dụng thuốc BB đường uống trong vòng 24 giờ nếu không có tình trạng suy tim cấp, tình trạng cung lượng thấp; nguy cơ bị sốc tim hoặc các chống chỉ định khác.
  • Các thuốc chẹn kênh calci (CCB): Điều trị khởi đầu bằng CCB nhóm Nondihydropyridine với trường hợp thiếu máu cơ tim tái phát và chống chỉ định với thuốc BB ở những BN không có rối loạn chức năng thất trái, không có tăng nguy cơ bị sốc tim PR > 0,24 giây hoặc block nhĩ thất độ 2 – 3 không có máy tạo nhịp.
  • Thuốc ức chế hệ renin – angiotensin – aldosteron (ức chế men chuyển hoặc ức chế thụ thể AT1).
  • Điều trị rối loạn lipid máu.

Phương pháp tái tưới máu: Sử dụng thuốc tiêu sợi huyết hoặc chụp động mạch với can thiệp mạch vành hoặc phẫu thuật bắc cầu động mạch vành.

Phục hồi chức năng sau xuất viện và quản lý y tế mãn tính của bệnh động mạch vành.

Lưu ý: Các loại thuốc khi dùng phải tuân thủ theo sự hướng dẫn của bác sĩ.

Chế Độ Sinh Hoạt & Phòng Ngừa

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của đau tim

Chế độ sinh hoạt:

  • Tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ trong việc điều trị.
  • Duy trì lối sống tích cực, hạn chế sự căng thẳng.
  • Liên hệ ngay với bác sĩ khi cơ thể có những bất thường trong quá trình điều trị.
  • Thăm khám định kỳ để được theo dõi tình trạng sức khỏe, diễn tiến của bệnh và để bác sĩ tìm hướng điều trị phù hợp trong thời gian tiếp theo nếu bệnh chưa có dấu hiệu thuyên giảm.
  • Thay đổi lối sống ngăn ngừa các yếu tố nguy cơ bệnh tim mạch với chế độ ăn uống tập luyện hợp lý, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia…
  • Điều chỉnh tốt các yếu tố nguy cơ như điều trị tốt tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu nếu có…

Phương pháp phòng ngừa đau tim hiệu quả

Để phòng ngừa bệnh hiệu quả, bạn có thể tham khảo một số gợi ý dưới đây:

  • Điều chỉnh các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được: Ngưng hút thuốc lá, giảm cân nếu béo phì, tăng cường tập luyện thể dục thể thao.
  • Kiểm soát huyết áp nếu có tăng huyết áp.
  • Điều trị rối loạn lipid máu theo các khuyến cáo.
  • Kiểm soát đường huyết và HbA1c cho bệnh nhân đái tháo đường. Cân nhắc sử dụng các thuốc hạ đường huyết có tác dụng giảm biến cố tim mạch như ức chế SGLT2, đồng vận GLP-1.

Nguồn tham khảo

  1. MSDmanuals: https://www.msdmanuals.com/vi/chuy%C3%AAn-gia/r%E1%BB%91i-lo%E1%BA%A1n-tim-m%E1%BA%A1ch/b%E1%BB%87nh-%C4%91%E1%BB%99ng-m%E1%BA%A1ch-v%C3%A0nh/nh%E1%BB%93i-m%C3%A1u-c%C6%A1-tim-c%E1%BA%A5p-t%C3%ADnh-mi
  2. https://www.healthline.com/health/heart-attack (Hình 1).
  3. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/heart-attack/symptoms-causes/syc-20373106
  4. https://www.cdc.gov/heartdisease/heart_attack.htm
  5. https://www.webmd.com/heart-disease/guide/heart-disease-heart-attacks
  6. https://www.heart.org/en/health-topics/heart-attack/warning-signs-of-a-heart-attack (Hình 2).
  7. Quyết định số 2187/QĐ-BYT ngày 03/6/2019 của Bộ Y tế về việc ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn chẩn đoán và xử trí hội chứng mạch vành cấp”.
error: Nội dung đã được bảo vệ !!