Hội chứng Sjogren

Hội chứng Sjogren là một bệnh tự miễn dịch khiến hệ thống miễn dịch của bạn hoạt động mạnh và tấn công các tế bào khỏe mạnh thay vì vi khuẩn hoặc virus xâm nhập. Hai triệu chứng chính của bệnh là khô mắt và khô miệng.

Tìm hiểu chung

Hội chứng Sjogren là gì? 

Hội chứng Sjogren (SS) là một bệnh viêm tự miễn hệ thống mạn tính, không rõ nguyên nhân. Bệnh được đặc trưng bởi triệu chứng khô miệng, mắt, và các màng nhầy khác do thâm nhiễm lympho của tuyến ngoại tiết và giảm chức năng tuyến.

Triệu chứng

Những dấu hiệu và triệu chứng của hội chứng Sjogren

  • Khô miệng có thể có cảm giác như phấn hoặc cảm giác như bông phấn.
  • Khô mắt có thể bị bỏng, ngứa hoặc cộm.
  • Khô họng, môi hoặc da.
  • Khô mũi.
  • Thay đổi vị giác hoặc khứu giác.
  • Sưng hạch ở cổ và mặt.
  • Da phát ban và nhạy cảm với tia UV.
  • Ho khan hoặc khó thở.
  • Cảm thấy mệt mỏi.
  • Khó tập trung hoặc ghi nhớ mọi thứ.
  • Đau đầu.
  • Khô âm đạo ở phụ nữ.
  • Sưng, đau và cứng khớp.
  • Ợ nóng, một cảm giác nóng rát di chuyển từ dạ dày đến ngực của bạn.
  • Tê hoặc ngứa ran ở một số bộ phận trên cơ thể.

Biến chứng có thể gặp khi mắc bệnh hội chứng Sjogren

Các biến chứng phổ biến nhất của hội chứng Sjogren liên quan đến mắt và miệng như:

  • Sâu răng: Vì nước bọt giúp bảo vệ răng khỏi vi khuẩn gây sâu răng, nên có thể dễ bị sâu răng hơn nếu miệng khô.
  • Nhiễm trùng nấm men: Những người mắc hội chứng Sjogren có nhiều khả năng bị nấm miệng, một bệnh nhiễm trùng nấm men trong miệng.
  • Các vấn đề về thị lực. Khô mắt có thể dẫn đến nhạy cảm với ánh sáng, mờ mắt và tổn thương giác mạc.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Nếu có bất kỳ triệu chứng nào nêu trên xảy ra, bạn nên liên hệ ngay với bác sĩ để được kiểm tra và tư vấn. Chẩn đoán và điều trị sớm sẽ giảm nguy cơ tăng nặng của bệnh và giúp bạn mau chóng hồi phục sức khỏe.

Nguyên nhân

Nguyên nhân dẫn đến hội chứng Sjogren

Các bác sĩ không biết nguyên nhân chính xác, có thể do gen trong di truyền. Nhiễm vi khuẩn hoặc vi rút có thể là yếu tố kích hoạt khiến bệnh hoạt động.

Ví dụ, giả sử có một gen khiếm khuyết liên kết với Sjogren, sau đó bệnh nhân bị nhiễm trùng. Khi đó, hệ thống miễn dịch của bệnh nhân bắt đầu hoạt động.

Tế bào bạch cầu thường dẫn đầu cuộc tấn công chống lại vi khuẩn. Nhưng do gen bị lỗi, các tế bào bạch cầu nhắm sai vào mục tiêu các tế bào khỏe mạnh trong các tuyến tạo ra nước bọt và nước mắt.

Nguy cơ

Những ai có nguy cơ mắc phải hội chứng Sjogren?

  • Tuổi: Hội chứng Sjogren thường ảnh hưởng đến những người trên 40 tuổi, nhưng người trẻ hơn và trẻ em cũng có thể mắc bệnh này.
  • Giới tính: Phụ nữ có nguy cơ mắc bệnh Sjogren cao gấp 10 lần so với nam giới.
  • Các vấn đề tự miễn dịch khác: Gần một nửa số người mắc bệnh Sjogren cũng mắc một bệnh tự miễn dịch khác như lupus và viêm khớp dạng thấp.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc (bị) hội chứng Sjogren

Bệnh chủ yếu do hệ miễn dịch trong cơ thể, ít bị ảnh hưởng bởi các yếu tố bên ngoài.

Phương Pháp Chẩn Đoán & Điều Trị

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán hội chứng Sjogren

Xét nghiệm máu

Nhằm kiểm tra:

  • Mức độ của các loại tế bào máu khác nhau.
  • Sự hiện diện của các kháng thể thường gặp trong hội chứng Sjogren.
  • Bằng chứng về tình trạng viêm.
  • Dấu hiệu của các vấn đề với gan và thận của bệnh nhân.

Kiểm tra mắt

Bác sĩ có thể đo độ khô của mắt bệnh nhân bằng một xét nghiệm gọi là xét nghiệm nước mắt Schirmer. Một mảnh giấy lọc nhỏ được đặt dưới mi mắt dưới để đo lượng nước mắt của bệnh nhân.

Một bác sĩ chuyên điều trị các rối loạn về mắt (bác sĩ nhãn khoa) cũng có thể kiểm tra bề mặt mắt bằng một thiết bị phóng đại được gọi là đèn khe. Họ có thể nhỏ thuốc vào mắt để giúp bệnh nhân dễ dàng nhận thấy tổn thương giác mạc.

Chẩn đoán hình ảnh

  • Biểu đồ hình thái: Tia X đặc biệt này có thể phát hiện thuốc nhuộm được tiêm vào tuyến nước bọt trước tai. Quy trình này cho biết lượng nước bọt chảy vào miệng.
  • Xạ hình tuyến nước bọt: Thử nghiệm y học hạt nhân này bao gồm việc tiêm vào tĩnh mạch một đồng vị phóng xạ, được theo dõi hơn một giờ để xem nó đến nhanh như thế nào trong tất cả các tuyến nước bọt.

Sinh thiết

Bác sĩ cũng có thể làm sinh thiết môi để phát hiện sự hiện diện của các cụm tế bào viêm, có thể chỉ ra hội chứng Sjogren. Đối với thử nghiệm này, một mảnh mô được lấy ra từ các tuyến nước bọt trong môi và được kiểm tra dưới kính hiển vi.

Phương pháp điều trị hội chứng Sjogren hiệu quả

Tùy vào thể trạng bệnh nhân và mức độ nghiêm trọng của bệnh mà bác sĩ sẽ kê đơn thuốc và áp dụng những phương pháp điều trị phù hợp, chủ yếu là điều trị triệu chứng.

  • Sử dụng các loại thuốc làm giảm viêm mắt, tình trạng tăng tiết nước bọt, các triệu chứng toàn thân và biến chứng.
  • Phẫu thuật.

Lưu ý: Các loại thuốc khi dùng phải tuân thủ theo sự hướng dẫn của bác sĩ.

Chế Độ Sinh Hoạt & Phòng Ngừa

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của hội chứng Sjogren

Chế độ sinh hoạt:

Để giảm khô mắt:

  • Dùng nước mắt nhân tạo, chất bôi trơn mắt hoặc cả hai: Nước mắt nhân tạo – ở dạng thuốc nhỏ mắt – và chất bôi trơn mắt – ở dạng thuốc nhỏ mắt, gel hoặc thuốc mỡ – giúp làm giảm cảm giác khó chịu của chứng khô mắt. Bạn không cần phải bôi trơn mắt thường xuyên như nước mắt nhân tạo. Vì độ đặc của chúng đặc hơn, chất bôi trơn mắt có thể làm mờ tầm nhìn và đọng lại trên lông mi của bạn, vì vậy bạn có thể chỉ muốn sử dụng chúng qua đêm. Bác sĩ có thể khuyên dùng nước mắt nhân tạo không có chất bảo quản, có thể gây kích ứng mắt cho những người mắc hội chứng khô mắt.
  • Tăng độ ẩm: Tăng độ ẩm trong nhà và giảm tiếp xúc với không khí thổi có thể giúp mắt và miệng của bạn không bị khô khó chịu. Ví dụ, tránh ngồi trước quạt hoặc lỗ thông hơi của máy điều hòa không khí và đeo kính bảo hộ hoặc kính bảo vệ mắt khi bạn ra ngoài trời.

Để chữa khô miệng:

  • Đừng hút thuốc: Hút thuốc có thể gây khó chịu và khô miệng.
  • Uống nhiều nước: Uống từng ngụm, đặc biệt là nước, suốt cả ngày. Tránh uống cà phê hoặc rượu vì chúng có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng khô miệng. Cũng tránh đồ uống có tính axit như cola và một số đồ uống thể thao vì axit có thể gây hại cho men răng của bạn.
  • Kích thích tiết nước bọt: Kẹo cao su không đường hoặc kẹo cứng có vị cam quýt có thể tăng cường lưu lượng nước bọt. Vì hội chứng Sjogren làm tăng nguy cơ sâu răng nên bạn hãy hạn chế ăn đồ ngọt, đặc biệt là giữa các bữa ăn.
  • Thử nước bọt nhân tạo: Các sản phẩm thay thế nước bọt thường hoạt động tốt hơn nước thường vì chúng có chứa chất bôi trơn giúp miệng bạn ẩm lâu hơn. Các sản phẩm này có dạng xịt hoặc dạng ngậm.
  • Dùng nước muối sinh lý xịt mũi: Xịt nước muối sinh lý có thể giúp dưỡng ẩm và làm thông mũi để bạn có thể thở thoải mái bằng mũi. Mũi khô, nghẹt có thể làm tăng nhịp thở bằng miệng.

Sức khỏe răng miệng:

Khô miệng làm tăng nguy cơ bị sâu răng và mất răng. Để giúp ngăn chặn những loại vấn đề này nên:

  • Đánh răng và dùng chỉ nha khoa sau mỗi bữa ăn.
  • Lên lịch hẹn khám nha khoa thường xuyên, ít nhất sáu tháng một lần.
  • Sử dụng phương pháp điều trị florua tại chỗ hàng ngày và nước súc miệng kháng khuẩn.

Các khu vực khô khác:

Nếu da khô là một vấn đề, hãy tránh nước nóng khi bạn tắm và tắm vòi sen. Vỗ nhẹ da – không chà xát – bằng khăn và thoa kem dưỡng ẩm khi da vẫn còn ẩm. Sử dụng găng tay cao su khi rửa bát hoặc dọn dẹp nhà cửa. Chất bôi trơn và dưỡng ẩm âm đạo giúp những phụ nữ bị khô âm đạo.

Chế độ dinh dưỡng:

  • Uống nhiều nước.
  • Nên ăn kẹo cao su để tăng lượng nước bọt.

Phương pháp phòng ngừa hội chứng Sjogren hiệu quả

Đây là bệnh tự miễn, không có phương pháp phòng ngừa nào hiệu quả được biết cho đến nay.