Liệt nửa người

Liệt nửa người là tình trạng do tổn thương não hoặc tổn thương tủy sống dẫn đến liệt một bên cơ thể. Nó gây ra yếu, các vấn đề về kiểm soát cơ và cứng cơ. Mức độ của các triệu chứng liệt nửa người khác nhau tùy thuộc vào vị trí và mức độ tổn thương.

Tìm hiểu chung

Liệt nửa người là gì? 

Nếu liệt nửa người khởi phát trước khi sinh, trong khi sinh hoặc trong vòng 2 năm đầu đời, thì đó được gọi là liệt nửa người bẩm sinh. Nếu liệt nửa người phát triển sau này trong cuộc đời, nó được gọi là liệt nửa người mắc phải. Liệt nửa người không tiến triển. Một khi rối loạn bắt đầu, các triệu chứng không trở nên tồi tệ hơn.

Chứng liệt nửa người không thể đoán trước được, với các triệu chứng có thể thay đổi theo thời gian. Can thiệp kịp thời, bao gồm vật lý trị liệu mở rộng, về cơ bản có thể cải thiện cơ hội hồi phục hoàn toàn. Tâm lý trị liệu cũng rất quan trọng, vì bản chất quá lớn của những tổn thương này có thể cản trở khả năng và mức độ sẵn sàng tiếp tục điều trị của bệnh nhân.

Liệt nửa người dạng hemiparesis và hemiplegia

  • Hemiparesis: Chứng liệt nửa người sẽ bị yếu hoặc tê liệt nhẹ ở một bên cơ thể.
  • Hemiplegia: Có thể bị liệt hoàn toàn ở một bên cơ thể và có thể khó nói hoặc khó thở. Nguyên nhân phổ biến nhất của chứng liệt nửa người này ở trẻ em là đột quỵ.

Các loại liệt nửa người

Liệt nửa mặt

Những người bị liệt nửa mặt bị liệt các cơ ở một bên mặt. Liệt nửa mặt cũng có thể được kết hợp với liệt nửa người nhẹ ở những nơi khác trên cơ thể.

Liệt nửa bên mặt

Liệt nửa người

Liệt nửa người ở cột sống còn được gọi là hội chứng Brown-Sequard. Nó liên quan đến tổn thương ở một bên của tủy sống dẫn đến tê liệt ở cùng bên của cơ thể với chấn thương. Nó cũng làm mất cảm giác đau và cảm giác nhiệt độ ở phía đối diện của cơ thể.

Liệt nửa người bên

Điều này đề cập đến tình trạng tê liệt ở phía đối diện của cơ thể mà tổn thương não xảy ra.

Liệt nửa người bại não

Đây là một dạng bại não chủ yếu ảnh hưởng đến một bên của cơ thể. Các cơ ở bên bị ảnh hưởng liên tục bị co cứng hoặc co cứng.

Liệt nửa người xen kẽ

Liệt nửa người xen kẽ thường ảnh hưởng đến trẻ em dưới 18 tháng tuổi. Nó gây ra các đợt tái phát của liệt nửa người ảnh hưởng đến một hoặc cả hai bên của cơ thể.

Triệu chứng

Những dấu hiệu và triệu chứng của Liệt nửa người

Liệt nửa người có thể ảnh hưởng đến bên trái hoặc bên phải của cơ thể. Bất kỳ bên nào của não bị ảnh hưởng sẽ gây ra các triệu chứng ở bên đối diện của cơ thể.

Các triệu chứng có thể bao gồm:

  • Yếu cơ hoặc cứng ở một bên;
  • Co cứng cơ hoặc cơ bị co cứng vĩnh viễn;
  • Kỹ năng vận động kém;
  • Đi lại khó khăn;
  • Mất khả năng giữ cân bằng;
  • Khó khăn/ mất khả năng cầm nắm đồ vật.

Nếu liệt nửa người do chấn thương não, tổn thương não có thể gây ra các triệu chứng không đặc trưng cho liệt nửa người, chẳng hạn như:

  • Vấn đề về trí nhớ;
  • Khó tập trung;
  • Thay đổi hành vi;
  • Co giật.

Biến chứng có thể gặp khi mắc bệnh Liệt nửa người

Sự tê liệt có thể dẫn đến các biến chứng sức khỏe ngắn hạn và dài hạn, chẳng hạn như:

  • Khó khăn về hô hấp;
  • Suy nhược cơ bắp;
  • Co cứng cơ;
  • Bí tiểu.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Nếu có bất kỳ triệu chứng nào nêu trên xảy ra, bạn nên liên hệ ngay với bác sĩ để được kiểm tra và tư vấn. Chẩn đoán và điều trị sớm sẽ giảm nguy cơ tăng nặng của bệnh và giúp bạn mau chóng hồi phục sức khỏe.

Nguyên nhân

Nguyên nhân dẫn đến Liệt nửa người

Đột quỵ

Đột quỵ là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất của chứng liệt nửa người. Mức độ nghiêm trọng của tình trạng yếu cơ gặp phải có thể phụ thuộc vào kích thước và vị trí của đột quỵ. Đột quỵ khi còn trong bụng mẹ là nguyên nhân phổ biến nhất gây liệt nửa người ở trẻ em.

Nhiễm trùng não

Nhiễm trùng não có thể gây ra tổn thương vĩnh viễn cho vỏ não. Hầu hết các bệnh nhiễm trùng là do vi khuẩn gây ra, nhưng một số bệnh nhiễm trùng cũng có thể do vi rút hoặc nấm.

Chấn thương não

Chấn thương não có thể gây ra tổn thương não vĩnh viễn. Nếu chấn thương chỉ ảnh hưởng đến một bên não, chứng liệt nửa người có thể phát triển. Các nguyên nhân phổ biến của chấn thương bao gồm va chạm xe hơi, chấn thương khi chơi thể thao và bị hành hung.

Di truyền

Một đột biến cực kỳ hiếm của gen ATP1A3 có thể gây ra tình trạng được gọi là liệt nửa người xen kẽ ở trẻ em. Nó gây ra các triệu chứng liệt nửa người tạm thời đến và đi. Rối loạn này ảnh hưởng đến khoảng 1/1 triệu người.

U não

Các khối u não có thể dẫn đến một loạt các vấn đề về thể chất bao gồm liệt nửa người. Các triệu chứng liệt nửa người có thể trở nên tồi tệ hơn khi khối u phát triển.

Nguy cơ

Những ai có nguy cơ mắc phải Liệt nửa người?

Người bị đột quỵ có nguy cơ bị liệt nửa người cao hơn.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải Liệt nửa người

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc Liệt nửa người, bao gồm:

  • Chấn thương não, tủy sống.
  • Di truyền.

Phương Pháp Chẩn Đoán & Điều Trị

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán Liệt nửa người

Để chẩn đoán liệt nửa người và liệt nửa người, có thể sẽ sử dụng một số thủ tục chẩn đoán và xét nghiệm hình ảnh.

  • Xét nghiệm máu;
  • Chụp X quang;
  • Chụp cộng hưởng từ (MRI);
  • Chụp cắt lớp vi tính (CT);
  • Điện cơ (EMG);
  • Myelography.

Phương pháp điều trị Liệt nửa người hiệu quả

Các lựa chọn điều trị liệt nửa người tùy thuộc vào nguyên nhân gây liệt nửa người và mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng. Những người bị liệt nửa người thường trải qua quá trình phục hồi đa ngành liên quan đến các nhà trị liệu vật lý, liệu pháp phục hồi chức năng và các chuyên gia sức khỏe tâm thần.

Vật lý trị liệu

Tập vật lý trị liệu giúp những người bị liệt nửa người phát triển khả năng giữ thăng bằng, xây dựng sức mạnh và phối hợp vận động. Một nhà vật lý trị liệu cũng có thể giúp kéo giãn các cơ bị căng và co cứng.

Liệu pháp vận động do hạn chế đã sửa đổi (mCIMT)

Phương án điều trị này giúp phần yếu hơn của cơ thể cải thiện khả năng kiểm soát cơ và khả năng vận động của bạn.

Thiết bị hỗ trợ

Một số nhà trị liệu vật lý có thể khuyến nghị sử dụng nẹp, gậy, xe lăn hoặc xe tập đi. Sử dụng thiết bị hỗ trợ giúp cải thiện khả năng kiểm soát cơ bắp và khả năng vận động.

Kích thích điện

Chuyên gia y tế có thể giúp kích thích vận động cơ bắp bằng cách sử dụng các miếng đệm điện. Điện cho phép các cơ mà không thể cử động có thể co lại một cách có ý thức. Kích thích điện nhằm giảm sự mất cân bằng ở phần não bị ảnh hưởng và cải thiện độ dẻo của não.

Chế Độ Sinh Hoạt & Phòng Ngừa

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của Liệt nửa người

Chế độ sinh hoạt:

  • Tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ trong việc điều trị.
  • Duy trì lối sống tích cực, hạn chế sự căng thẳng.
  • Liên hệ ngay với bác sĩ khi cơ thể có những bất thường trong quá trình điều trị.
  • Thăm khám định kỳ để được theo dõi tình trạng sức khỏe, diễn tiến của bệnh và để bác sĩ tìm hướng điều trị phù hợp trong thời gian tiếp theo nếu bệnh chưa có dấu hiệu thuyên giảm.
  • Bệnh nhân cần lạc quan. Tâm lý có ảnh hưởng rất lớn đến điều trị, hãy nói chuyện với những người đáng tin cậy, chia sẻ với những thành viên trong gia đình, nuôi thú cưng hay đơn giản là đọc sách, làm bất cứ thứ gì khiến bạn thấy thoải mái.

Chế độ dinh dưỡng:

  • Bổ sung đầy đủ dinh dưỡng.

Phương pháp phòng ngừa Liệt nửa người hiệu quả

Để phòng ngừa bệnh hiệu quả, bạn có thể tham khảo một số gợi ý dưới đây:

Phòng tránh té ngã hoặc các vấn đề gây chấn thương não, tủy sống.

Nguồn tham khảo

  1. Healthline: https://www.healthline.com/health/hemiplegia
  2. Spinal cord: https://www.spinalcord.com/