Rối loạn cảm xúc lưỡng cực

Rối loạn cảm xúc lưỡng cực là một bệnh rối loạn tâm thần, đặc trưng bởi các giai đoạn hưng cảm và trầm cảm, có thể xen kẽ nhau, mặc dù một giai đoạn có thể xuất hiện ưu thế ở nhiều bệnh hơn giai đoạn còn lại. Nguyên nhân có thể liên quan đến di truyền, sự thay đổi mức độ dẫn truyền thần kinh của não và các yếu tố tâm lý xã hội.

Tìm hiểu chung

Rối loạn cảm xúc lưỡng cực là gì? 

Rối loạn cảm xúc lưỡng cực, trước đây được gọi là hưng trầm cảm, là một tình trạng sức khỏe tâm thần gây ra sự thay đổi tâm trạng cực độ bao gồm cảm xúc cao (hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ) và thấp (trầm cảm).

Khi bị trầm cảm, bệnh nhân cảm thấy buồn, tuyệt vọng và mất hứng thú hoặc niềm vui trong hầu hết các hoạt động. Khi tâm trạng chuyển sang hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ (ít cực đoan hơn hưng cảm), bệnh nhân cảm thấy hưng phấn, tràn đầy năng lượng hoặc cáu kỉnh bất thường. Những thay đổi tâm trạng này có thể ảnh hưởng đến năng lượng hoạt động, hành vi, giấc ngủ, khả năng phán đoán và khả năng suy nghĩ rõ ràng.

Các giai đoạn thay đổi tâm trạng có thể hiếm khi hoặc xảy ra nhiều lần trong năm. Hầu hết bệnh nhân khởi phát một số triệu chứng cảm xúc giữa các đợt, nhưng một số lại không gặp phải bất kỳ triệu chứng nào.

Mặc dù rối loạn lưỡng cực là một tình trạng kéo dài suốt đời, bệnh nhân có thể kiểm soát tâm trạng thất thường và các triệu chứng khác bằng cách tuân theo kế hoạch điều trị.

Dựa trên đặc điểm, rối loạn cảm xúc lưỡng cực được phân thành 3 loại:

  • Rối loạn lưỡng cực I: Xuất hiện ít nhất một giai đoạn hưng cảm toàn diện (tức là gây ảnh hưởng đến chức năng xã hội và nghề nghiệp bình thường), thông thường là các giai đoạn trầm cảm. Tỷ lệ mắc bệnh ở nam và nữ bằng nhau.
  • Rối loạn lưỡng cực II: Xuất hiện các giai đoạn trầm cảm chính với ít nhất một giai đoạn hưng cảm nhưng không có giai đoạn hưng cảm chính thức. Tỷ lệ mắc bệnh ở nữ có phần cao hơn.
  • Rối loạn lưỡng cực không xác định: Có các đặc điểm lưỡng cực rõ ràng nhưng không đáp ứng các tiêu chí cụ thể cho các rối loạn lưỡng cực khác

Bệnh rối loạn cyclothymic (rối loạn lưỡng cực chu kỳ): Kéo dài > 2 năm bao gồm cả giai đoạn hưng cảm và trầm cảm; tuy nhiên, những giai đoạn này không đáp ứng các tiêu chuẩn cụ thể cho một rối loạn trầm cảm lưỡng cực hoặc trầm cảm nặng.

Triệu chứng

Những dấu hiệu và triệu chứng của rối loạn cảm xúc lưỡng cực

Rối loạn cảm xúc lưỡng cực bắt đầu với một giai đoạn cấp tính của các triệu chứng, sau đó là một đợt thuyên giảm và tái phát lặp lại. Các đợt thuyên giảm thường hoàn toàn, nhưng một số triệu chứng còn tồn tại ở nhiều bệnh nhân, và đối với một số người, khả năng làm việc bị suy giảm nghiêm trọng. Tái phát là những đợt rời rạc với các triệu chứng dữ dội hơn như hưng cảm, trầm cảm, hưng cảm nhẹ hoặc hỗn hợp các đặc điểm trầm cảm và hưng cảm.

Các phát bệnh kéo dài từ vài tuần đến 3 – 6 tháng; các giai đoạn trầm cảm thường kéo dài hơn các giai đoạn hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ.

Các chu kỳ thời gian từ khi bắt đầu đợt này đến đợt tiếp theo khác nhau giữa các bệnh nhân. Một số bệnh nhân có các đợt không thường xuyên, có lẽ chỉ một vài đợt trong suốt cuộc đời, trong khi những bệnh nhân khác có các dạng chu kỳ nhanh (thường được định nghĩa là ≥ 4 đợt/năm). Chỉ một số ít bệnh nhân luân phiên giữa hưng cảm và trầm cảm theo từng chu kỳ; trong hầu hết, một cực chiếm ưu thế.

Bệnh nhân có thể có ý nghĩ hoặc thực hiện hành vi tự sát. Tỷ lệ tự tử trong suốt cuộc bệnh nhân rối loạn cảm xúc lưỡng cực được ước tính là ít nhất 15 lần so với dân số chung.

Hưng cảm

Giai đoạn hưng cảm được xác định khi các triệu chứng kéo dài ≥ 1 tuần bao gồm: Tâm trạng tăng cao, hưng phấn hoặc dễ kích động, tăng hoạt động liên tục hướng đến mục tiêu hoặc tăng năng lượng đáng chú ý cộng với ≥ 3 triệu chứng bổ sung:

  • Tăng lòng tự trọng hoặc tính phóng đại;
  • Giảm nhu cầu ngủ;
  • Nói nhiều hơn bình thường;
  • Tư duy bị phân tán hoặc dồn dập;
  • Mất tập trung;
  • Tăng hoạt động có mục đích;
  • Tham gia quá nhiều vào các hoạt động có rủi ro cao (mua sắm nhiều, đầu tư kinh doanh không chắc chắn).

Bệnh nhân hưng cảm có thể tham gia vô độ, thái quá và bốc đồng vào các hoạt động giải trí có rủi ro cao khác nhau (ví dụ: Cờ bạc, thể thao nguy hiểm, quan hệ tình dục bừa bãi) mà không hiểu rõ về tác hại có thể xảy ra. Các triệu chứng nghiêm trọng đến mức họ không thể đi làm, học tập hoặc làm việc nhà. Các khoản đầu tư liều lĩnh, tiêu xài hoang phí và các lựa chọn cá nhân khác có thể gây ra những hậu quả không thể khắc phục được.

Bệnh nhân trong giai đoạn hưng cảm có thể ăn mặc lòe loẹt, sặc sỡ, thường có phong thái tỏ ra uy quyền, nói nhanh và không ngừng được. Bệnh nhân có thể tạo ra các liên tưởng tiếng kêu (những suy nghĩ mới được kích hoạt bởi âm thanh của từ chứ không phải ý nghĩa). Bệnh nhân dễ bị phân tâm, liên tục chuyển từ chủ đề này sang chủ đề khác. Tuy nhiên, họ có xu hướng tin rằng mình đang ở trạng thái tinh thần tốt nhất.

Sự thiếu hiểu biết và khả năng hoạt động ngày càng tăng thường dẫn đến hành vi gây tổn hại nguy hiểm. Sự xích mích giữa các cá nhân với nhau khiến bệnh nhân cảm thấy rằng họ đang bị đối xử bất công hoặc bị bức hại và có thể khiến họ trở thành mối nguy hiểm cho bản thân hoặc người khác. Hoạt động trí óc tăng khiến bệnh nhân cảm thấy tư duy dồn dập và bác sĩ có thể đánh giá qua sự phân tán tư duy.

Rối loạn tâm thần hưng cảm là một biểu hiện cực đoan hơn với các triệu chứng loạn thần khó phân biệt với tâm thần phân liệt. Bệnh nhân có ảo tưởng cực kỳ hoành tráng hoặc bị khủng bố (ví dụ: Trở thành tâm linh hoặc bị cảnh sát truy đuổi), đôi khi có ảo giác. Mức độ hoạt động tăng lên rõ rệt; bệnh nhân có thể chạy, la hét, chửi thề, hoặc hát. Tâm trạng không ổn định tăng lên, thường là kích động. Có thể xuất hiện mê sảng, mất hoàn toàn tư duy và hành vi.

Hưng cảm nhẹ 

Giai đoạn hưng nhẹ cảm là một biến thể ít nghiêm trọng hơn của hưng cảm bao gồm một giai đoạn riêng biệt kéo dài ≥ 4 ngày với hành vi khác biệt rõ ràng với bản thân lúc bình thường, và bao gồm ≥ 3 trong số các triệu chứng bổ sung được liệt kê ở trên trong giai đoạn hưng cảm.

Trong giai đoạn hưng cảm nhẹ, tâm trạng bệnh nhân tươi sáng hơn, nhu cầu ngủ giảm xuống khi năng lượng tăng lên đáng kể và vận động tâm thần tăng. Đối với một số bệnh nhân, giai đoạn hưng cảm nhẹ có tính thích nghi vì chúng tạo ra năng lượng cao, sự sáng tạo, sự tự tin và hoạt động xã hội siêu thường. Nhiều người không muốn rời khỏi trạng thái hưng phấn, sảng khoái. Một số chức năng khá tốt, và chức năng không bị suy giảm rõ rệt. Tuy nhiên, ở một số bệnh nhân, hưng cảm nhẹ biểu hiện như mất tập trung, cáu kỉnh và tâm trạng không ổn định khiến bệnh nhân và những người khác cảm thấy khó chịu.

Trầm cảm

Giai đoạn trầm cảm có các đặc điểm điển hình của trầm cảm nặng; bao gồm ≥ 5 điều sau đây trong cùng khoảng thời gian 2 tuần và một trong số đó phải có tâm trạng chán nản, mất hứng thú hoặc niềm vui; tất cả các triệu chứng phải xuất hiện gần như mỗi ngày:

  • Tâm trạng chán nản hầu hết trong ngày.
  • Giảm đáng kể hứng thú hoặc niềm vui trong tất cả hoặc hầu như tất cả các hoạt động trong hầu hết thời gian trong ngày.
  • Tăng/ giảm cân đáng kể (> 5% thể trọng) hoặc giảm/ tăng cảm giác thèm ăn.
  • Mất ngủ (thường là khó duy trì giấc ngủ) hoặc chứng ngủ quá nhiều.
  • Những người khác quan sát thấy tình trạng kích động hoặc chậm phát triển tâm thần vận động (không tự báo cáo).
  • Mệt mỏi hoặc mất năng lượng.
  • Cảm giác vô dụng, tội lỗi quá mức hoặc không phù hợp.
  • Giảm khả năng suy nghĩ, tập trung hoặc thiếu quyết đoán.
  • Suy nghĩ về cái chết hoặc tự tử lặp đi lặp lại, một nỗ lực tự tử hoặc kế hoạch cụ thể cho việc tự sát.

Các đặc điểm loạn thần thường gặp ở trầm cảm lưỡng cực hơn trầm cảm đơn cực.

Các đặc điểm hỗn hợp

Một giai đoạn hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ được xác định là có các đặc điểm hỗn hợp nếu có ≥ 3 triệu chứng trầm cảm trong hầu hết các ngày của giai đoạn. Tình trạng này thường khó chẩn đoán và có thể chuyển sang trạng thái chu kỳ liên tục; tiên lượng sau đó sẽ xấu hơn so với ở trạng thái hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ đơn thuần.

Nguy cơ tự tử trong các đợt hỗn hợp đặc biệt cao.

Biến chứng có thể gặp khi mắc bệnh rối loạn cảm xúc lưỡng cực

Nếu không được điều trị, rối loạn cảm xúc lưỡng cực có thể dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng hơn và ảnh hưởng đến mọi lĩnh vực trong cuộc sống, như:

  • Các vấn đề liên quan đến sử dụng ma túy và rượu;
  • Tự tử hoặc cố gắng tự tử;
  • Các vấn đề pháp lý hoặc tài chính;
  • Mối quan hệ bị tổn hại;
  • Kết quả học tập hoặc công việc kém.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Nếu có bất kỳ triệu chứng nào nêu trên xảy ra, bạn nên liên hệ ngay với bác sĩ để được kiểm tra và tư vấn. Chẩn đoán và điều trị sớm sẽ giảm nguy cơ tăng nặng của bệnh và giúp bạn mau chóng hồi phục sức khỏe.

Nguyên nhân

Nguyên nhân dẫn đến rối loạn cảm xúc lưỡng cực

Hiện nay, các nhà nghiên cứu vẫn chưa xác định được nguyên nhân chính xác gây ra rối loạn cảm xúc lưỡng cực. Yếu tố di truyền đóng có thể đóng vai trò quan trọng. Cũng có bằng chứng về sự rối loạn điều hòa các chất dẫn truyền thần kinh serotonin, norepinephrine và dopamine.

Yếu tố tâm lý xã hội cũng có tác động đáng kể. Các sự kiện tác động mạnh đến tâm lý trong cuộc sống thường liên quan đến sự khởi phát các triệu chứng và các đợt kịch phát sau đó, mặc dù mối liên hệ nhân – quả chưa được thiết lập.

Một số loại thuốc có thể gây ra đợt cấp ở một số bệnh nhân bị rối loạn lưỡng cực; những loại thuốc này bao gồm:

  • Thuốc giao cảm kích thích (ví dụ: Cocaine, amphetamine);
  • Rượu bia;
  • Một số thuốc chống trầm cảm (ví dụ: Thuốc ba vòng, thuốc ức chế tái hấp thu noradrenergic).

Nguy cơ

Những ai có nguy cơ mắc phải rối loạn cảm xúc lưỡng cực?

Rối loạn cảm xúc lưỡng cực thường bắt đầu ở thanh thiếu niên, 20 đến 30 tuổi. Tỷ lệ hiện mắc suốt đời là khoảng 4%.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải rối loạn cảm xúc lưỡng cực

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc Rối loạn cảm xúc lưỡng cực, bao gồm:

  • Có người thân chẳng hạn như cha mẹ hoặc anh chị em, mắc chứng rối loạn lưỡng cực.
  • Gặp phải sự kiện gây chấn thương về tâm lý, chẳng hạn như cái chết của một người thân yêu hoặc sự kiện đau buồn khác.
  • Lạm dụng chất kích thích, ma túy hoặc rượu.

Phương Pháp Chẩn Đoán & Điều Trị

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán rối loạn cảm xúc lưỡng cực

Chẩn đoán rối loạn cảm xúc lưỡng cực qua các xét nghiệm:

  • Tiêu chí lâm sàng.
  • Nồng độ thyroxine (T4) và hormone kích thích tuyến giáp (TSH) để loại trừ cường giáp.
  • Loại trừ lạm dụng thuốc kích thích dựa trên lâm sàng hoặc xét nghiệm máu/ nước tiểu.

Chẩn đoán rối loạn cảm xúc lưỡng cực dựa trên việc xác định các triệu chứng hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ như đã mô tả ở trên, cộng với tiền sử thuyên giảm và tái phát. Chẩn đoán rối loạn lưỡng cực yêu cầu các triệu chứng hưng cảm đủ nghiêm trọng để làm suy giảm rõ rệt chức năng xã hội, nghề nghiệp hoặc cần nhập viện để ngăn ngừa bệnh nhân gây tổn hại cho bản thân hoặc người khác.

Một số bệnh nhân có các triệu chứng trầm cảm trước đây có thể đã từng trải qua cơn hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ nhưng không báo cáo, trừ khi họ được hỏi cụ thể. Việc đặt câu hỏi khéo léo có thể tiết lộ các dấu hiệu bệnh tật (ví dụ: Chi tiêu quá mức, bốc đồng, lạm dụng thuốc kích thích…), mặc dù những thông tin đó có nhiều khả năng do người thân cung cấp.  Tất cả bệnh nhân phải được hỏi một cách nhẹ nhàng nhưng trực tiếp về ý tưởng, kế hoạch hoặc hành vi tự sát.

Các triệu chứng hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ cấp tính tương tự có thể do lạm dụng chất kích thích hoặc các rối loạn thể chất như cường giáp hoặc u pheochromocytoma. Bệnh nhân cường giáp thường có các triệu chứng và dấu hiệu thực thể khác, nhưng xét nghiệm chức năng tuyến giáp (mức T4 và TSH) là một phương pháp sàng lọc hợp lý cho những bệnh nhân mới. Bệnh nhân u pheochromocytoma có tăng huyết áp liên tục hoặc kéo dài rõ rệt; nếu không có tăng huyết áp, không chỉ định xét nghiệm pheochromocytoma. Các rối loạn khác ít gây ra các triệu chứng hưng cảm hơn, nhưng các triệu chứng trầm cảm có thể xuất hiện trong một số rối loạn.

Đánh giá việc sử dụng chất gây nghiện (đặc biệt là amphetamine và cocaine ) và kiểm tra ma túy trong máu hoặc nước tiểu có thể giúp xác định nguyên nhân do ma túy. Tuy nhiên, vì việc sử dụng ma túy có thể chỉ đơn giản là gây ra một giai đoạn ở bệnh nhân rối loạn lưỡng cực, nên việc tìm kiếm bằng chứng về các triệu chứng (hưng cảm hoặc trầm cảm) không liên quan đến việc sử dụng ma túy là rất quan trọng.

Một số bệnh nhân bị rối loạn tâm thần phân liệt có các triệu chứng hưng cảm, nhưng những bệnh nhân này có các biểu hiện loạn thần có thể kéo dài ngoài các giai đoạn tâm trạng bất thường.

Bệnh nhân bị rối loạn lưỡng cực cũng có thể bị rối loạn lo âu (ví dụ: Ám ảnh sợ xã hội, cơn hoảng sợ, rối loạn ám ảnh cưỡng chế), có thể gây nhầm lẫn chẩn đoán.

Phương pháp điều trị rối loạn cảm xúc lưỡng cực hiệu quả

Điều trị rối loạn cảm xúc lưỡng cực hiện nay có 2 phương pháp:

  • Thuốc ổn định tâm trạng (ví dụ: Lithium, một số loại thuốc chống co giật), thuốc chống loạn thần thế hệ thứ 2 hoặc cả hai.
  • Hỗ trợ và trị liệu tâm lý.

Điều trị rối loạn lưỡng cực thường có 3 giai đoạn:

  • Cấp tính: Để ổn định và kiểm soát các biểu hiện ban đầu, đôi khi nghiêm trọng.
  • Tiếp tục: Để đạt được sự thuyên giảm hoàn toàn.
  • Duy trì hoặc phòng ngừa: Để giữ cho bệnh nhân thuyên giảm.

Mặc dù hầu hết các bệnh nhân mắc chứng hưng cảm có thể được điều trị ngoại trú, nhưng chứng hưng cảm hoặc trầm cảm nặng thường yêu cầu bệnh nhân nhập viện.

Điều trị bằng thuốc 

Thuốc điều trị rối loạn lưỡng cực bao gồm:

Thuốc ổn định tâm trạng

Lithium và một số thuốc chống co giật, đặc biệt là valproate, carbamazepine và lamotrigine

Thuốc chống loạn thần thế hệ thứ 2

Aripiprazole, lurasidone, olanzapine, quetiapine, risperidone, ziprasidone và  caripazine.

Các loại thuốc này được sử dụng một mình hoặc kết hợp cho tất cả các giai đoạn điều trị, với các liều lượng khác nhau.

Việc lựa chọn thuốc điều trị rối loạn lưỡng cực có thể khó khăn vì tất cả các loại thuốc đều có tác dụng phụ đáng kể, tương tác thuốc phổ biến và không có loại thuốc nào có hiệu quả tuyệt đối. Việc lựa chọn phải dựa trên tiền sử sử dụng thuốc hiệu quả và được dung nạp tốt ở một bệnh nhân nhất định. Nếu bệnh nhân trước đó chưa dùng thuốc để điều trị rối loạn lưỡng cực (hoặc không rõ tiền sử dùng thuốc), thì sự lựa chọn dựa trên tiền sử bệnh của bệnh nhân (liên quan đến tác dụng phụ của thuốc ổn định tâm trạng cụ thể) và mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng.

Thuốc chống trầm cảm cụ thể (ví dụ: Chất ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc [SSRIs]) đôi khi được thêm vào cho trường hợp trầm cảm nặng, nhưng hiệu quả của còn gây tranh cãi; không được khuyến khích như một liệu pháp duy nhất cho các giai đoạn trầm cảm. Truyền ketamine cũng đã được chứng minh là có hiệu quả trong điều trị trầm cảm lưỡng cực nặng.

Các phương pháp điều trị khác

Liệu pháp sốc điện (ECT) đôi khi được sử dụng cho chứng trầm cảm khó điều trị và cũng có hiệu quả đối với chứng hưng cảm.

Quang trị liệu có thể hữu ích trong việc điều trị các triệu chứng trầm cảm theo mùa (với trầm cảm mùa thu – đông và giảm hưng phấn mùa xuân – hè) hoặc rối loạn lưỡng cực I hoặc lưỡng cực II không theo mùa. Nó có lẽ hữu ích nhất như là liệu pháp tăng cường.

Kích thích từ trường xuyên sọ, đôi khi được sử dụng để điều trị chứng trầm cảm nặng, kháng thuốc, cũng đã chứng minh được hiệu quả trong chứng trầm cảm lưỡng cực.

Giáo dục và trị liệu tâm lý

Sự hỗ trợ của những người thân là yếu tố quan trọng để ngăn ngừa các cơn khởi phát cấp tính.

Liệu pháp nhóm. Bệnh nhân tham gia vào nhóm tìm hiểu về rối loạn lưỡng cực, di chứng xã hội của nó và vai trò trung tâm của thuốc ổn định tâm trạng trong điều trị. Đây là liệu pháp thường được bác sĩ khuyến khích.

Liệu pháp tâm lý cá nhân có thể giúp bệnh nhân đối phó tốt hơn với các vấn đề trong cuộc sống hàng ngày và điều chỉnh theo cách mới để xác định bản thân.

Bệnh nhân, đặc biệt là những người bị rối loạn lưỡng cực II, có thể không tuân thủ các chế độ ổn định tâm trạng vì họ tin rằng những loại thuốc này khiến họ kém tỉnh táo và sáng tạo. Bác sĩ có thể giải thích rằng giảm khả năng sáng tạo là tương đối không phổ biến vì thuốc ổn định tâm trạng thường tạo cơ hội để đạt được hiệu suất đồng đều hơn trong các hoạt động cá nhân, học thuật, nghề nghiệp và nghệ thuật.

Bệnh nhân nên được tư vấn để tránh các loại thuốc kích thích và rượu, để giảm thiểu tình trạng mất ngủ và nhận biết sớm các dấu hiệu tái phát.

Nếu bệnh nhân có xu hướng phung phí về tài chính, nên giao tiền bạc cho một thành viên gia đình đáng tin cậy. Những bệnh nhân có xu hướng quan hệ tình dục bừa bãi cần được cung cấp thông tin về hậu quả (ví dụ: Ly hôn) và các nguy cơ nhiễm các bệnh lây qua đường tình dục, đặc biệt là AIDS.

Các nhóm hỗ trợ cung cấp diễn đàn để bệnh nhân nhận được chia sẻ kinh nghiệm và cảm xúc của họ.

Chế Độ Sinh Hoạt & Phòng Ngừa

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của Rối loạn cảm xúc lưỡng cực

Chế độ sinh hoạt:

  • Bỏ sử dụng rượu hoặc thuốc kích thích: Liên hệ bác sĩ hoặc các tổ chức trợ giúp nếu đang gặp khó khăn khi tự bỏ thuốc.
  • Hình thành các mối quan hệ lành mạnh: Chỉ tiếp xúc với những người có ảnh hưởng tích cực. Bạn bè và các thành viên trong gia đình có thể hỗ trợ và giúp theo dõi các dấu hiệu cảnh báo về sự thay đổi tâm trạng.
  • Tạo một thói quen lành mạnh: Xây dựng thói quen sinh hoạt và vận động thể chất đều đặn giúp cân bằng tâm trạng. Hỏi ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu tập luyện bất kỳ môn thể thao nào. Có chế độ ăn uống lành mạnh. Nếu bệnh nhân đang dùng lithium, hãy hỏi với bác sĩ về lượng nước và muối thích hợp sử dụng hằng ngày. Nếu khó ngủ, hãy nói chuyện với bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần
  • Tìm hiểu trước khi dùng các loại thuốc khác: Gọi cho bác sĩ đang điều trị chứng rối loạn lưỡng cực trước khi dùng thuốc do bác sĩ khác kê đơn hoặc bất kỳ chất bổ sung hoặc thuốc không kê đơn nào. Đôi khi các loại thuốc khác gây ra các đợt trầm cảm hoặc hưng cảm hoặc có thể gây trở ngại cho các loại thuốc đang dùng để điều trị rối loạn lưỡng cực.
  • Cân nhắc giữ một biểu đồ tâm trạng: Ghi chép lại tâm trạng, phương pháp điều trị, giấc ngủ, hoạt động và cảm giác hàng ngày có thể giúp xác định các yếu tố khởi phát, lựa chọn điều trị hiệu quả và khi nào cần điều chỉnh phương pháp điều trị.
  • Tìm hiểu về rối loạn lưỡng cực: Giáo dục về tình trạng bệnh có thể tiếp thêm sức mạnh cho bệnh nhân và thúc đẩy tuân theo kế hoạch điều trị và nhận ra những thay đổi tâm trạng.
  • Tập trung vào mục tiêu: Bệnh nhân có thể mất nhiều thời gian để học cách quản lý rối loạn lưỡng cực. Duy trì động lực bằng cách ghi nhớ mục tiêu và nhắc nhở bản thân rằng có thể làm việc để sửa chữa những mối quan hệ bị tổn thương và các vấn đề khác do tâm trạng thất thường gây ra.

Chế độ dinh dưỡng:

  • Tránh chế độ ăn giàu thịt đỏ, chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa, và carbohydrate đơn giản vì có liên quan đến nguy cơ mắc béo phì, đái tháo đường type 2 và bệnh tim cao hơn. Ăn ít chất béo bão hòa và carbohydrate đơn giản có thể giúp ích cho sức khỏe tổng thể nhưng không ảnh hưởng trực tiếp đến các triệu chứng của rối loạn lưỡng cực .
  • Ăn uống cân bằng các loại thực phẩm giàu chất dinh dưỡng như trái cây tươi, rau, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt, trứng, sữa ít béo, thịt nạc, cá nước lạnh, các sản phẩm từ đậu nành và các loại hạt. Nói chung, những thực phẩm này cung cấp hàm lượng chất dinh dưỡng cần thiết để duy trì sức khỏe tốt và ngăn ngừa bệnh tật.
  • Theo dõi lượng calo và tập thể dục thường xuyên để duy trì cân nặng hợp lý. Một số phát hiện cho thấy những người bị rối loạn lưỡng cực có thể có nguy cơ bị thừa cân hoặc béo phì cao hơn. Nói chuyện với bác sĩ về những cách để tránh tăng cân khi dùng thuốc điều trị.
  • Chỉ uống một lượng caffein vừa phải và không ngừng sử dụng caffein đột ngột.
  • Theo dõi lượng muối sử dụng hằng ngày nếu bị huyết áp cao nhưng không giảm lượng muối nếu đang được kê đơn lithium (ăn ít muối có thể khiến mức lithium trong máu cao hơn).

Phương pháp phòng ngừa Rối loạn cảm xúc lưỡng cực hiệu quả

Để phòng ngừa bệnh hiệu quả, bạn có thể tham khảo một số gợi ý dưới đây:

Hiện tại vẫn chưa có biện pháp ngăn ngừa rối loạn cảm xúc lưỡng cực hiệu quả. Tuy nhiên, điều trị sớm ngay khi dấu hiệu rối loạn sức khỏe tâm thần xuất hiện có thể giúp ngăn ngừa rối loạn lưỡng cực hoặc các bệnh lý tâm thần khác trở nên tồi tệ hơn.

Nếu đã được chẩn đoán mắc chứng rối loạn lưỡng cực, một số chiến lược có thể giúp ngăn các triệu chứng nhỏ trở thành giai đoạn hưng cảm hoặc trầm cảm toàn diện:

  • Chú ý đến các dấu hiệu cảnh báo có biện pháp điều trị các triệu chứng giúp ngăn các đợt bệnh trở nên tồi tệ hơn. Bệnh nhân có thể đã xác định được mô hình cho các giai đoạn lưỡng cực của mình và điều gì gây ra chúng. Gọi cho bác sĩ nếu cảm thấy mình đang rơi vào giai đoạn trầm cảm hoặc hưng cảm. Đồng thời, các thành viên trong gia đình hoặc bạn bè cũng cần biết và theo dõi các dấu hiệu cảnh báo ở bệnh nhân.
  • Tránh ma túy và rượu. Sử dụng rượu hoặc thuốc kích thích có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng và tăng khả năng tái phát.
  • Tìm các thói quen, sở thích lành mạnh. Khám phá những cách lành mạnh để truyền năng lượng, chẳng hạn như sở thích, tập thể dục và các hoạt động giải trí.
  • Học cách thư giãn và quản lý căng thẳng. Các bài tập yoga, thái cực quyền, thiền định hoặc các phương pháp thư giãn khác (massage) có thể hữu ích.

Nguồn tham khảo

1. https://www.msdmanuals.com/professional/psychiatric-disorders/mood-disorders/bipolar-disorders

2. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/bipolar-disorder/diagnosis-treatment/drc-20355961

3. https://www.webmd.com/bipolar-disorder/guide/bipolar-diet-foods-to-avoid#

error: Nội dung đã được bảo vệ !!