Sa sút trí tuệ do mạch máu não

Bệnh sa sút trí tuệ não mạch là một thuật ngữ chung mô tả các tổn thương não vì suy giảm lưu lượng máu trong não. Bệnh thường gặp ở nam giới và những người sau 70 tuổi. Hãy cùng Long Châu tìm hiểu về căn bệnh này!

Tìm hiểu chung

Sa sút trí tuệ do mạch máu não là gì? 

Bệnh sa sút trí tuệ não mạch đôi khi có thể phát triển sau khi một lần đột quỵ gây nghẽn một động mạch trong não, nhưng đột quỵ không phải lúc nào cũng gây ra bệnh sa sút trí tuệ não mạch. Một cơn đột quỵ có ảnh hưởng đến khả năng tư duy và lý luận hay không còn phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng và vị trí bị đột quỵ.

Bệnh sa sút trí tuệ mạch máu não thường là hậu quả của nhiều đột quỵ nhỏ hoặc các bệnh trạng khác gây phá hủy các mạch máu và làm giảm lưu thông máu, giảm cung cấp oxy và chất dinh dưỡng thiết yếu cho các tế bào não. Điển hình là rối loạn các chức năng cao cấp của vỏ não như trí nhớ, tư duy, định hướng, sự hiểu biết, khả năng tính toán, học tập, ngôn ngữ và sự phán đoán.

Sa sút trí tuệ trong bệnh mạch máu não là sa sút trí tuệ do hậu quả của bệnh mạch máu não đối với hoạt động nhận thức.

Trong bệnh Alzheimer, triệu chứng quên đi sự kiện gần đây, thường là nổi bật nhất. Tuy nhiên, trong bệnh sa sút trí tuệ mạch máu não, các chức năng điều hành (kế hoạch, suy luận, phán đoán), xử lý không gian và lưu ý thường bị suy yếu hơn.

Triệu chứng

Những dấu hiệu và triệu chứng của sa sút trí tuệ do mạch máu não

Triệu chứng và dấu hiệu của sa sút trí tuệ do mạch máu não tương tự như các triệu chứng của các hội chứng sa sút trí tuệ khác.

  • Suy giảm trí nhớ.
  • Có 1 trong các biểu hiện suy giảm nhận thức khác: Vong ngôn, vong trí, vong hành hoặc giảm khả năng tư duy trừu tượng.
  • Các triệu chứng khác có thể có như loạn thần, rối loạn cảm xúc, hành vi, nhân cách.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Nếu có bất kỳ triệu chứng nào nêu trên xảy ra, bạn nên liên hệ ngay với bác sĩ để được kiểm tra và tư vấn. Chẩn đoán và điều trị sớm sẽ giảm nguy cơ tăng nặng của bệnh và giúp bạn mau chóng hồi phục sức khỏe.

Nguyên nhân

Nguyên nhân dẫn đến sa sút trí tuệ do mạch máu não

  • Bệnh động mạch lớn;
  • Xơ vữa mạch máu;
  • Nhồi máu não;
  • Các yếu tố nguy cơ về mạch máu như tăng huyết áp, đái tháo đường, tăng cholesterol máu, hút thuốc, bệnh mạch vành, rung nhĩ, bệnh cơ tim, van tim,…
  • Bệnh động mạch nhỏ;
  • Bệnh Binswanger và nhồi máu ổ khuyết;
  • Yếu tố nguy cơ: Tăng huyết áp, đái tháo đường, tăng cholesterol máu, hút thuốc;
  • Sa sút trí tuệ do xuất huyết não;
  • Hội chứng amyloid não.

Nguy cơ

Những ai có nguy cơ mắc phải (bị) sa sút trí tuệ do mạch máu não?

Bất cứ ai cũng đều có thể bị chứng bệnh sa sút trí tuệ mạch máu não ảnh hưởng, nhưng nguy cơ gia tăng theo tuổi tác.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc (bị) sa sút trí tuệ do mạch máu não

Có nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ một người phát bệnh sa sút trí tuệ mạch máu não:

  • Huyết áp cao;
  • Cholesterol cao;
  • Tiểu đường;
  • Béo phì;
  • Hút thuốc;
  • Không hoạt động thể chất và chế độ ăn uống kém;
  • Nhịp tim bất thường;
  • Bệnh tim;
  • Bệnh mạch máu;
  • Bệnh sử bị nhiều cơn đột quỵ thầm lặng.

Phương Pháp Chẩn Đoán & Điều Trị

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán sa sút trí tuệ do mạch máu não

Không có một xét nghiệm cụ thể mà có thể chẩn đoán bệnh sa sút trí tuệ do mạch máu não. Chẩn đoán chỉ dựa vào sự hiện diện của bệnh sa sút trí tuệ và bệnh mạch máu não vì đây có thể là nguyên nhân lớn nhất gây ra triệu chứng sa sút trí tuệ. Nếu nghi ngờ có bệnh sa sút trí tuệ do mạch máu thì có thể thực hiện nhiều xét nghiệm sau tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể:

Các trắc nghiệm tâm lý;

Công thức máu;

Máu lắng;

Sinh hóa;

Xét nghiệm nước tiểu;

Chẩn đoán hình ảnh: MRI, CT scan, siêu âm ổ bụng, chụp X quang tim phổi phát hiện các bệnh đồng diễn hoặc biến chứng;

Thăm dò chức năng: Điện não đồ, lưu huyết não, điện tâm đồ, siêu âm Doppler xuyên sọ,…

Phương pháp điều trị sa sút trí tuệ do mạch máu não hiệu quả

Không có một cách điều trị cụ thể nào đối với bệnh sa sút trí tuệ mạch máu não. Nếu bệnh sa sút trí tuệ liên quan đến đột quỵ thì việc điều trị để ngăn ngừa bị đột quỵ thêm là rất quan trọng.

Kiểm soát các bệnh trạng ảnh hưởng đến sức khỏe nền tảng của trái tim và mạch máu của bạn (như tăng huyết áp, bệnh tim, tiểu đường, mỡ máu,…) đôi khi có thể làm chậm tốc độ trở nặng của bệnh sa sút trí tuệ mạch máu não và đôi khi cũng có thể ngăn chặn tình trạng sa sút hơn nữa.

Đôi khi bác sĩ có thể kê toa aspirin hoặc các thuốc khác để ngăn ngừa máu đông hình thành trong mạch máu. Một chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục và tránh hút thuốc lá cũng làm giảm nguy cơ bị thêm đột quỵ hoặc tổn thương mạch máu não.

Điều trị bệnh lý sa sút trí tuệ

Liệu pháp hóa dược:

Điều trị các triệu chứng về nhận thức: Lựa chọn thuốc trong số các thuốc sau:

Donepezil 5mg – 23mg/ngày;

Rivastigmin 1,5mg – 12mg/ngày (dùng đường uống hoặc miếng dán);

Galantamin 8mg – 24mg/ngày;

Một số thuốc đã được nghiên cứu điều trị suy giảm nhận thức như: thuốc dinh dưỡng thần kinh, thuốc tăng cường chuyển hóa, tuần hoàn não:

Cerebrolysin 10ml – 20ml/ngày;

Ginkgo biloba 80mg – 120mg/ngày;

Piracetam 400mg – 1.200mg/ngày;

Citicolin 100mg – 1.000mg/ngày;

Cholin alfoscerate 200mg – 800mg/ngày;

Vinpocetin 5mg – 100mg/ngày;

Liệu pháp tâm lý:

Liệu pháp tâm lý trực tiếp: Liệu pháp gia đình, liệu pháp tâm lý cá nhân…

Liệu pháp tâm lý gián tiếp:

Đảm bảo môi trường an toàn với bệnh nhân và mọi người xung quanh;

Môi trường yên tĩnh, tránh các kích thích xung quanh.

Vệ sinh giấc ngủ:

Giáo dục gia đình về chăm sóc, nuôi dưỡng bệnh nhân… thuốc an thần kinh, chống trầm cảm, giải lo âu,…

Vật lý trị liệu và hoạt động trị liệu:

Phục hồi vận động;

Phục hồi ngôn ngữ: Ngôn ngữ trị liệu.

Lưu ý: Các loại thuốc khi dùng phải tuân thủ theo sự hướng dẫn của bác sĩ.

Chế Độ Sinh Hoạt & Phòng Ngừa

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của sa sút trí tuệ do mạch máu não

Chế độ sinh hoạt:

  • Tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ trong việc điều trị.
  • Duy trì lối sống tích cực, hạn chế sự căng thẳng.
  • Liên hệ ngay với bác sĩ khi cơ thể có những bất thường trong quá trình điều trị.
  • Thăm khám định kỳ để được theo dõi tình trạng sức khỏe, diễn tiến của bệnh và để bác sĩ tìm hướng điều trị phù hợp trong thời gian tiếp theo nếu bệnh chưa có dấu hiệu thuyên giảm.

Phương pháp phòng ngừa sa sút trí tuệ do mạch máu não hiệu quả

  • Điều trị các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, tăng cholesterol máu,…
  • Các thuốc chống ngưng tập tiểu cầu: Aspirin, clopidogrel, ticlodipin…
  • Phẫu thuật bóc mảng xơ vữa.
  • Dinh dưỡng: Bổ sung omega-3, DHA…

Nguồn tham khảo

  1. Quyết định số 2058/QĐ-BYT ngày 14/5/2020 của Bộ Y tế về việc ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số rối loạn tâm thần thường gặp”
  2. https://www.msdmanuals.com/
  3. https://www.dementia.org.au/
image chat

Xem trực tiếp XoilacTV hôm nay