Thoái hóa khớp gối

Thoái hóa khớp gối gây khó khăn thực hiện nhiều hoạt động hàng ngày, chẳng hạn như đi bộ hoặc leo cầu thang. Nó là một nguyên nhân chính gây mất thời gian làm việc và tàn tật nghiêm trọng cho nhiều người. Mặc dù không có cách chữa khỏi bệnh thoái hóa khớp gối, nhưng có nhiều lựa chọn điều trị hỗ trợ để giúp kiểm soát cơn đau và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Tìm hiểu chung

Thoái hóa khớp gối là gì? 

Đầu gối là khớp lớn nhất và khỏe nhất trên cơ thể. Nó được tạo thành từ đầu dưới của xương đùi, đầu trên của xương chày (xương ống chân) và xương bánh chè. Các đầu của ba xương tạo thành khớp gối được bao phủ bởi sụn khớp, trơn để bảo vệ và làm đệm cho xương khi gập và duỗi thẳng đầu gối. Bao quanh khớp gối là một lớp màng mỏng gọi là màng hoạt dịch. Lớp màng này tiết ra chất lỏng bôi trơn sụn và giảm ma sát.

Thoái hóa khớp gối là dạng viêm khớp phổ biến nhất ở đầu gối. Đây là một loại viêm khớp thoái hóa, “hao mòn” xảy ra thường xuyên nhất ở những người từ 50 tuổi trở lên. Khi bị thoái hóa khớp, sụn ở khớp gối bị mòn dần. Khi sụn mòn đi, nó trở nên sờn và thô ráp, không gian bảo vệ giữa các xương giảm xuống. Điều này có thể dẫn đến xương cọ xát vào xương và tạo ra các gai xương gây đau đớn.

Triệu chứng

Những dấu hiệu và triệu chứng của thoái hóa khớp gối

Khớp gối thoái hóa sẽ bị đau và viêm. Cơn đau phát triển trầm trọng dần dần theo thời gian, đôi khi có thể khởi phát đột ngột. Ngoài ra còn có các triệu chứng khác:

  • Khớp có thể bị cứng và sưng lên, gây khó khăn cho việc gập và duỗi đầu gối.
  • Đau và sưng có thể tồi tệ hơn vào buổi sáng, hoặc sau khi ngồi hoặc nghỉ ngơi.
  • Hoạt động mạnh có thể khiến cơn đau bùng phát.
  • Các mảnh sụn và mô khác lỏng lẻo có thể cản trở chuyển động trơn tru của khớp. Đầu gối có thể “khóa” hoặc “dính” trong quá trình vận động. Nó có thể kêu cót két, tiếng lách cách, tiếng lách cách hoặc tạo ra tiếng ồn (tiếng kêu lục cục).
  • Đau có thể gây ra cảm giác yếu hoặc vênh ở đầu gối.
  • Nhiều người bị viêm khớp ghi nhận tình trạng đau khớp tăng lên khi thay đổi thời tiết.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Nếu có bất kỳ triệu chứng nào nêu trên xảy ra, bạn nên liên hệ ngay với bác sĩ để được kiểm tra và tư vấn. Chẩn đoán và điều trị sớm sẽ giảm nguy cơ tăng nặng của bệnh và giúp bạn mau chóng hồi phục sức khỏe.

Nguyên nhân

Nguyên nhân dẫn đến thoái hóa khớp gối

Nguyên nhân phổ biến nhất của thoái hóa khớp gối là do tuổi tác. Tuy nhiên, một số yếu tố làm tăng nguy cơ phát triển bệnh viêm khớp đáng kể ở độ tuổi sớm hơn.

  • Lớn tuổi: Khả năng chữa lành của sụn giảm dần khi lớn tuổi.
  • Cân nặng: Trọng lượng làm tăng áp lực lên tất cả các khớp, đặc biệt là đầu gối.
  • Di truyền: Điều này bao gồm các đột biến di truyền có thể làm cho một người có nhiều khả năng phát triển bệnh viêm xương khớp ở đầu gối. Nó cũng có thể là do di truyền bất thường về hình dạng của xương bao quanh khớp gối.
  • Giới tính: Phụ nữ từ 55 tuổi trở lên có nhiều khả năng bị thoái hóa khớp gối hơn nam giới.
  • Chấn thương căng thẳng lặp đi lặp lại: Đây thường là kết quả của loại công việc mà một người có. Những người có một số công việc bao gồm nhiều hoạt động có thể gây căng thẳng cho khớp, chẳng hạn như quỳ, ngồi xổm hoặc nâng vật nặng, có nhiều khả năng bị thoái hóa khớp gối do áp lực liên tục lên khớp.
  • Vận động viên: Các vận động viên tham gia chơi bóng đá, quần vợt hoặc chạy đường dài có thể có nguy cơ cao bị thoái hóa khớp gối.
  • Các bệnh khác: Những người bị viêm khớp dạng thấp, cũng có nhiều khả năng bị thoái hóa khớp. Những người bị một số rối loạn chuyển hóa, chẳng hạn như thừa sắt hoặc dư thừa hormone tăng trưởng, cũng có nguy cơ cao mắc bệnh viêm xương khớp.

Nguy cơ

Những ai có nguy cơ mắc phải thoái hóa khớp gối?

Mặc dù tuổi tác là một yếu tố nguy cơ chính gây ra thoái hóa khớp gối, nhưng những người trẻ tuổi cũng có thể mắc phải căn bệnh này. Đối với một số cá nhân, nó có thể là di truyền.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải thoái hóa khớp gối

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc Thoái hóa khớp gối, bao gồm:

  • Chấn thương;
  • Nhiễm trùng;
  • Béo phì.

Phương Pháp Chẩn Đoán & Điều Trị

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán thoái hóa khớp gối

Kiểm tra thể chất

  • Khớp sưng, nóng hoặc đỏ;
  • Đau quanh đầu gối;
  • Phạm vi chuyển động thụ động (được hỗ trợ) và chủ động (tự định hướng);
  • Sự không ổn định của khớp;
  • Crepitus (cảm giác sần sùi bên trong khớp) khi cử động;
  • Đau khi đặt trọng lượng lên đầu gối;
  • Các vấn đề với dáng đi (cách bạn đi bộ);
  • Bất kỳ dấu hiệu chấn thương nào đối với cơ, gân và dây chằng xung quanh đầu gối;
  • Sự thoái hóa của các khớp khác (một dấu hiệu của bệnh viêm khớp dạng thấp).

Chẩn đoán hình ảnh

  • Chụp X-quang cung cấp hình ảnh chi tiết về các cấu trúc dày đặc, chẳng hạn như xương. Chúng có thể giúp phân biệt giữa các dạng viêm khớp khác nhau. Chụp X-quang khớp gối có thể cho thấy không gian khớp bị thu hẹp, các thay đổi trong xương và hình thành các gai xương (tế bào xương).
  • Chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc chụp cắt lớp vi tính (CT) để xác định tình trạng của xương và các mô mềm của đầu gối.

Xét nghiệm máu

Bác sĩ cũng có thể đề nghị xét nghiệm máu để xác định loại viêm khớp mà bạn mắc phải. Với một số loại viêm khớp, bao gồm cả viêm khớp dạng thấp, xét nghiệm máu sẽ giúp chẩn đoán chính xác.

Phương pháp điều trị thoái hóa khớp gối hiệu quả

Không có cách chữa khỏi bệnh viêm khớp nhưng có một số phương pháp điều trị có thể giúp giảm đau và cải thiện cuộc sống.

Điều trị không phẫu thuật

Cũng như các bệnh khớp khác, điều trị ban đầu của bệnh viêm khớp gối là không phẫu thuật.

  • Thay đổi lối sống.
  • Giảm thiểu các hoạt động làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh, chẳng hạn như leo cầu thang.
  • Chuyển từ các hoạt động có tác động mạnh (như chạy bộ hoặc quần vợt) sang các hoạt động có tác động thấp hơn (như bơi lội hoặc đi xe đạp) sẽ ít gây căng thẳng hơn cho đầu gối.
  • Giảm cân có thể làm giảm căng thẳng cho khớp gối, giúp giảm đau và tăng cường chức năng.
  • Vật lý trị liệu: Các bài tập cụ thể có thể giúp tăng phạm vi chuyển động và tính linh hoạt, cũng như giúp tăng cường cơ bắp ở chân.
  • Thiết bị hỗ trợ: Sử dụng các thiết bị như gậy, đi giày hoặc đệm chống sốc, hoặc đeo nẹp hoặc tay áo đầu gối có thể hữu ích. Nẹp hỗ trợ sự ổn định và chức năng, và có thể đặc biệt hữu ích nếu viêm khớp tập trung ở một bên đầu gối.
  • Các biện pháp khắc phục khác: Chườm nóng hoặc chườm đá, sử dụng thuốc mỡ hoặc kem giảm đau hoặc đeo băng thun để hỗ trợ đầu gối có thể giúp giảm đau.
  • Thuốc: Thuốc giảm đau không kê đơn, không gây nghiện và thuốc chống viêm thường là lựa chọn đầu tiên của liệu pháp điều trị viêm khớp gối. Thuốc giảm đau gồm có: Acetaminophen, thuốc chống viêm không steroid (ibuprofen, naproxen, celecoxib, meloxicam), corticosteroid, glucosamine và chondroitin sulfate, những chất được tìm thấy tự nhiên trong sụn khớp, có thể được dùng dưới dạng thực phẩm chức năng.
  • Phương pháp điều trị thay thế: Các liệu pháp thay thế để điều trị cơn đau bao gồm sử dụng châm cứu, liệu pháp xung từ tính, huyết tương giàu tiểu cầu và tiêm tế bào gốc.

Điều trị phẫu thuật

Phẫu thuật nếu cơn đau do viêm khớp gây ra tàn tật và không thuyên giảm khi điều trị không phẫu thuật.

  • Nội soi khớp: Phẫu thuật nội soi không thường được sử dụng để điều trị viêm khớp gối. Trong trường hợp thoái hóa khớp có kèm theo rách sụn chêm thoái hóa, phẫu thuật nội soi khớp có thể được đề nghị để điều trị rách sụn chêm.
  • Ghép sụn: Mô sụn bình thường, khỏe mạnh có thể được lấy từ một phần khác của đầu gối hoặc từ ngân hàng mô để lấp đầy lỗ hổng trên sụn khớp. Thủ thuật này thường chỉ được xem xét cho những bệnh nhân trẻ tuổi có vùng sụn bị tổn thương nhỏ.
  • Cắt bỏ bao khớp: Lớp niêm mạc khớp bị tổn thương do viêm khớp dạng thấp được loại bỏ để giảm đau và sưng.
  • Cắt xương: Trong phẫu thuật xương đầu gối, xương chày (xương ống chân) hoặc xương đùi (xương đùi) được cắt và sau đó được tạo hình lại để giảm áp lực lên khớp gối. Phương pháp nắn xương khớp gối được áp dụng khi bị thoái hóa khớp giai đoạn đầu, chỉ tổn thương một bên khớp gối.
  • Thay toàn bộ hoặc một phần đầu gối (tạo hình khớp): Bác sĩ sẽ loại bỏ sụn và xương bị hư hỏng, sau đó định vị các bề mặt khớp bằng kim loại hoặc nhựa mới để phục hồi chức năng của đầu gối.

Chế Độ Sinh Hoạt & Phòng Ngừa

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của thoái hóa khớp gối

Chế độ sinh hoạt:

  • Tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ trong việc điều trị.
  • Duy trì lối sống tích cực, hạn chế sự căng thẳng.
  • Liên hệ ngay với bác sĩ khi cơ thể có những bất thường trong quá trình điều trị.
  • Thăm khám định kỳ để được theo dõi tình trạng sức khỏe, diễn tiến của bệnh và để bác sĩ tìm hướng điều trị phù hợp trong thời gian tiếp theo nếu bệnh chưa có dấu hiệu thuyên giảm.
  • Bệnh nhân cần lạc quan. Tâm lý có ảnh hưởng rất lớn đến điều trị, hãy nói chuyện với những người đáng tin cậy, chia sẻ với những thành viên trong gia đình, nuôi thú cưng hay đơn giản là đọc sách, làm bất cứ thứ gì khiến bạn thấy thoải mái.

Chế độ dinh dưỡng:

  • Bổ sung đầy đủ dinh dưỡng.

Phương pháp phòng ngừa thoái hóa khớp gối hiệu quả

Để phòng ngừa bệnh hiệu quả, bạn có thể tham khảo một số gợi ý dưới đây:

  • Giữ cân nặng hợp lý.
  • Tránh vận động quá sức.

Nguồn tham khảo

  1. American Academy of Orthopaedic Surgeons: https://orthoinfo.aaos.org/
  2. Webmd: https://www.webmd.com/
  3. Clevelandclinic: https://my.clevelandclinic.org/