Thoái hóa khớp

Thoái hóa khớp là dạng viêm khớp phổ biến nhất, ảnh hưởng đến hàng triệu người trên toàn thế giới. Thoái hóa khớp xảy ra khi sụn bảo vệ đệm các đầu xương bị mòn theo thời gian.

Tìm hiểu chung

Thoái hóa khớp là gì?

Mặc dù thoái hóa khớp có thể làm hỏng bất kỳ khớp nào, nhưng rối loạn này ảnh hưởng phổ biến nhất đến các khớp ở bàn tay, đầu gối, hông và cột sống của bạn.

Thoái hóa khớp thường có thể được kiểm soát, mặc dù không thể hồi phục tổn thương khớp. Tiếp tục vận động, duy trì cân nặng hợp lý và điều trị có thể làm chậm sự tiến triển của bệnh và giúp cải thiện tình trạng đau và chức năng khớp.

Triệu chứng

Những dấu hiệu và triệu chứng của thoái hóa khớp

Các triệu chứng thoái hóa khớp thường phát triển chậm và nặng hơn theo thời gian. Các dấu hiệu và triệu chứng của thoái hóa khớp bao gồm:

  • Đau: Các khớp bị ảnh hưởng có thể bị đau trong hoặc sau khi vận động.
  • Cứng khớp có thể dễ nhận thấy nhất khi thức dậy hoặc sau khi không hoạt động.
  • Khớp của bạn có thể cảm thấy mềm khi bạn ấn nhẹ vào hoặc gần khớp.
  • Mất tính linh hoạt: Bạn có thể không cử động được khớp của mình.
  • Bạn có thể thấy cảm giác nóng ran khi sử dụng khớp và nghe thấy tiếng lộp bộp hoặc lách cách.
  • Có cảm giác giống như cục cứng, có thể hình thành xung quanh khớp bị ảnh hưởng.
  • Sưng tấy: Điều này có thể do viêm mô mềm xung quanh khớp.

Biến chứng có thể gặp khi mắc bệnh thoái hóa khớp 

Thoái hóa khớp là một bệnh thoái hóa, nặng hơn theo thời gian, thường dẫn đến đau mãn tính. Đau và cứng khớp có thể trở nên nghiêm trọng đến mức gây khó khăn cho các công việc hàng ngày.

Trầm cảm và rối loạn giấc ngủ có thể dẫn đến đau và tàn tật.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Nếu bạn bị đau khớp hoặc cứng khớp không biến mất, hãy hẹn gặp bác sĩ.

Nguyên nhân

Nguyên nhân dẫn đến thoái hóa khớp

Thoái hóa khớp xảy ra khi sụn đệm các đầu xương trong khớp của bạn dần bị thoái hóa. Sụn ​​là một mô cứng, trơn, cho phép khớp chuyển động gần như không có ma sát.

Cuối cùng, nếu sụn bị mòn hoàn toàn, xương sẽ cọ xát vào xương.

Thoái hóa khớp thường được coi là một căn bệnh hao mòn. Nhưng bên cạnh sự phân hủy của sụn, thoái hóa khớp ảnh hưởng đến toàn bộ khớp. Nó gây ra những thay đổi trong xương và làm suy giảm các mô liên kết giữ khớp với nhau và gắn cơ với xương, nó cũng gây viêm niêm mạc khớp.

Nguy cơ

Những ai có nguy cơ mắc phải thoái hóa khớp?

  • Người cao tuổi.
  • Nữ giới.
  • Người béo phì.
  • Bệnh nhân đã có tổn thương khớp trước đó.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải Thoái hóa khớp

  • Tuổi lớn hơn: Nguy cơ mắc bệnh thoái hóa khớp tăng lên theo tuổi tác.
  • Giới tính: Phụ nữ có nhiều khả năng bị thoái hóa khớp hơn, mặc dù không rõ nguyên nhân.
  • Béo phì: Mang thêm trọng lượng cơ thể góp phần gây ra thoái hóa khớp theo một số cách, và béo phì càng nặng, nguy cơ của bạn càng lớn. Trọng lượng tăng lên gây thêm căng thẳng cho các khớp chịu trọng lượng, chẳng hạn như hông và đầu gối của bạn. Ngoài ra, mô mỡ tạo ra các protein có thể gây ra tình trạng viêm có hại trong và xung quanh khớp của bạn.
  • Tổn thương khớp: Các chấn thương, chẳng hạn như những chấn thương xảy ra khi chơi thể thao hoặc do tai nạn, có thể làm tăng nguy cơ thoái hóa khớp. Ngay cả những chấn thương đã xảy ra nhiều năm trước và dường như đã lành cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh Thoái hóa khớp.
  • Căng thẳng lặp đi lặp lại trên khớp: Nếu công việc của bạn hoặc một môn thể thao bạn chơi gây căng thẳng lặp đi lặp lại trên khớp, thì khớp đó cuối cùng có thể bị thoái hóa.
  • Di truyền học: Một số người có khuynh hướng phát triển Thoái hóa khớp.
  • Dị dạng xương: Một số người được sinh ra với khớp dị dạng hoặc sụn khiếm khuyết.
  • Một số bệnh chuyển hóa: Chúng bao gồm bệnh tiểu đường và tình trạng cơ thể bạn có quá nhiều sắt (bệnh huyết sắc tố).

Phương Pháp Chẩn Đoán & Điều Trị

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán thoái hóa khớp

Kiểm tra hình ảnh

Để có được hình ảnh của khớp bị ảnh hưởng, bác sĩ có thể đề nghị:

  • Chụp X-quang: Sụn ​​không hiển thị trên hình ảnh X-quang, nhưng sự mất sụn được bộc lộ do không gian giữa các xương trong khớp của bạn bị thu hẹp. Chụp X-quang cũng có thể cho thấy các gai xương xung quanh khớp.
  • Chụp cộng hưởng từ (MRI): MRI sử dụng sóng vô tuyến và từ trường mạnh để tạo ra hình ảnh chi tiết của xương và các mô mềm, bao gồm cả sụn. Thường không cần chụp MRI để chẩn đoán Thoái hóa khớp nhưng có thể giúp cung cấp thêm thông tin trong những trường hợp phức tạp.

Xét nghiệm

Phân tích máu hoặc dịch khớp của bạn có thể giúp xác định chẩn đoán:

  • Xét nghiệm máu: Mặc dù không có xét nghiệm máu để tìm thoái hóa khớp, nhưng một số xét nghiệm nhất định có thể giúp loại trừ các nguyên nhân khác gây đau khớp, chẳng hạn như viêm khớp dạng thấp.
  • Phân tích dịch khớp: Bác sĩ có thể sử dụng kim để hút dịch từ khớp bị ảnh hưởng. Sau đó, chất lỏng được xét nghiệm để tìm tình trạng viêm và để xác định xem cơn đau của bạn là do bệnh gút hay do nhiễm trùng chứ không phải do thoái hóa khớp.

Phương pháp điều trị thoái hóa khớp hiệu quả

Thoái hóa khớp không thể chữa khỏi nhưng các phương pháp điều trị có thể giảm đau và giúp bạn vận động tốt hơn.

Thuốc 

Các loại thuốc có thể giúp giảm các triệu chứng thoái hóa khớp, chủ yếu là đau, bao gồm:

Acetaminophen: Đã được chứng minh là có thể giúp một số người Thoái hóa khớp bị đau từ nhẹ đến trung bình. Dùng nhiều hơn liều khuyến cáo của acetaminophen có thể gây tổn thương gan.

Thuốc chống viêm không steroid (NSAID): NSAID không kê đơn, chẳng hạn như ibuprofen và naproxen, dùng ở liều khuyến cáo, thường làm giảm đau xương khớp. Thuốc NSAID mạnh hơn được bán theo toa.

NSAID có thể gây khó chịu cho dạ dày, các vấn đề về tim mạch, các vấn đề về chảy máu và tổn thương gan và thận. NSAID dưới dạng gel, bôi ngoài da ở khớp bị ảnh hưởng, có ít tác dụng phụ hơn và cũng có thể giảm đau.

Duloxetine: Thường được sử dụng như một loại thuốc chống trầm cảm, thuốc này cũng được chấp thuận để điều trị đau mãn tính, bao gồm cả đau nhức xương khớp.

Trị liệu

Vật lý trị liệu: Chuyên gia vật lý trị liệu có thể chỉ cho bạn các bài tập để tăng cường cơ bắp xung quanh khớp, tăng tính linh hoạt và giảm đau. Thường xuyên tập thể dục nhẹ nhàng, chẳng hạn như bơi lội hoặc đi bộ, có thể mang lại hiệu quả tương đương.

Liệu pháp nghề nghiệp: Chuyên gia trị liệu nghề nghiệp có thể giúp bạn khám phá các cách thực hiện các công việc hàng ngày mà không gây thêm căng thẳng cho khớp vốn đã bị đau của bạn. Ví dụ, bàn chải đánh răng có tay cầm lớn có thể giúp bạn đánh răng dễ dàng hơn nếu bạn bị thoái hóa khớp ở tay. Một chiếc ghế dài trong phòng tắm của bạn có thể giúp giảm đau khi đứng nếu bạn bị thoái hóa khớp gối.

Kích thích thần kinh điện qua da (TENS): Điều này sử dụng một dòng điện điện áp thấp để giảm đau, nó giúp giảm đau ngắn hạn cho một số người bị thoái hóa khớp đầu gối và hông.

Phẫu thuật và các thủ thuật khác

Nếu các phương pháp điều trị bảo tồn không giúp ích, bạn có thể muốn xem xét các thủ thuật như:

Thuốc tiêm cortisone: Tiêm corticosteroid vào khớp của bạn có thể giảm đau trong vài tuần. Bác sĩ gây tê khu vực xung quanh khớp của bạn, sau đó đặt một cây kim vào khoảng trống bên trong khớp và tiêm thuốc. Số lần tiêm cortisone mỗi năm nói chung được giới hạn ở ba hoặc bốn mũi, vì thuốc có thể làm trầm trọng thêm tình trạng tổn thương khớp theo thời gian.

Thuốc tiêm bôi trơn: Tiêm axit hyaluronit có thể làm giảm đau bằng cách cung cấp một số đệm ở đầu gối, mặc dù một số nghiên cứu cho thấy rằng những mũi tiêm này không giúp giảm đau nhiều hơn so với giả dược. Axit hyaluronic tương tự như một thành phần thường được tìm thấy trong dịch khớp của bạn.

Sắp xếp lại xương: Nếu thoái hóa khớp đã làm tổn thương một bên đầu gối của bạn nhiều hơn bên còn lại, phẫu thuật cắt xương có thể hữu ích. Trong phẫu thuật cắt xương đầu gối, bác sĩ sẽ cắt ngang xương ở trên hoặc dưới đầu gối, sau đó loại bỏ hoặc thêm một phần xương chêm. Điều này chuyển trọng lượng cơ thể của bạn ra khỏi phần bị mòn của đầu gối.

Thay khớp: Trong phẫu thuật thay khớp, bác sĩ sẽ loại bỏ các bề mặt khớp bị hư hỏng và thay thế chúng bằng các bộ phận bằng nhựa và kim loại. Rủi ro phẫu thuật bao gồm nhiễm trùng và cục máu đông. Các khớp nhân tạo có thể bị mòn hoặc lỏng lẻo và cuối cùng có thể cần được thay thế.

Một số thuốc trị thoái hóa khớp được sử dụng: 

Các phương pháp điều trị bằng thuốc bổ sung và thay thế đã cho thấy nhiều hứa hẹn đối với bệnh Thoái hóa khớp bao gồm:

Châm cứu: Một số nghiên cứu chỉ ra rằng châm cứu có thể giảm đau và cải thiện chức năng ở những người bị thoái hóa khớp gối. Trong quá trình châm cứu, những chiếc kim mỏng như sợi tóc sẽ được đưa vào da của bạn tại những điểm chính xác trên cơ thể.

Glucosamine và chondroitin: Các nghiên cứu về các chất bổ sung dinh dưỡng này một số cho thấy lợi ích cho những người bị thoái hóa khớp, trong khi hầu hết chỉ ra rằng những chất bổ sung này không hiệu quả hơn giả dược. Glucosamine và chondroitin có thể tương tác với các chất làm chống đông như warfarin và gây ra các vấn đề chảy máu.

Bơ-đậu nành không xà phòng hóa: Thực phẩm bổ sung dinh dưỡng – hỗn hợp dầu bơ và đậu nành – được sử dụng rộng rãi ở Châu Âu để điều trị viêm khớp gối và khớp háng. Nó hoạt động như một chất chống viêm và một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng nó có thể làm chậm hoặc thậm chí ngăn ngừa tổn thương khớp.

Axit béo omega-3 được tìm thấy trong cá béo và dầu cá bổ sung, có thể giúp giảm đau và cải thiện chức năng.

Chế Độ Sinh Hoạt & Phòng Ngừa

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của thoái hóa khớp

Chế độ sinh hoạt:

Tập thể dục và giảm cân nếu bạn thừa cân là những cách quan trọng để giảm đau khớp và cứng khớp do thoái hóa khớp.

Bài tập ít tác động có thể tăng sức bền và tăng cường các cơ xung quanh khớp, giúp khớp của bạn ổn định hơn. Thử đi bộ, đi xe đạp hoặc thể dục nhịp điệu dưới nước. Nếu bạn cảm thấy đau khớp mới, hãy dừng lại.

Cơn đau mới kéo dài hàng giờ sau khi bạn tập thể dục có thể có nghĩa là bạn đã tập quá sức, không phải bạn đã gây ra tổn thương hoặc bạn nên ngừng tập thể dục. Hãy thử lại sau một hoặc hai ngày ở mức cường độ thấp hơn.

Chế độ dinh dưỡng:

Để giảm lượng calo, người bệnh nên:

  • Ăn các khẩu phần nhỏ hơn.
  • Tránh thức ăn và đồ uống có đường.
  • Ăn chủ yếu thực phẩm có nguồn gốc thực vật.
  • Ăn nhiều trái cây và rau. Đây là những thực phẩm chứa chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ tế bào khỏi bị hư hại, tổn thương. Chất chống oxy hóa được tìm thấy trong trái cây và rau như: Táo, hành tây, hẹ tây và dâu tây,…
  • Bổ sung Omega-3. Omega-3 đóng vai trò giảm đau và cứng khớp vào buổi sáng. Omega-3 có nhiều trong các loại cá béo như: Cá hồi, cá ngừ, cá thu, cá trích và cá mòi.

Phương pháp phòng ngừa thoái hóa khớp hiệu quả

Giảm cân: Mang thêm trọng lượng làm tăng áp lực lên các khớp chịu trọng lượng của bạn, chẳng hạn như đầu gối và hông của bạn. Ngay cả việc giảm cân nhẹ cũng có thể giảm bớt áp lực và giảm đau. Nói chuyện với chuyên gia dinh dưỡng về những cách giảm cân lành mạnh.

Những thứ khác cần thử bao gồm:

Các liệu pháp vận động: Thái cực quyền và yoga bao gồm các bài tập nhẹ nhàng và kéo giãn kết hợp với hít thở sâu. Nhiều người sử dụng các liệu pháp này để giảm căng thẳng trong cuộc sống và nghiên cứu cho thấy rằng thái cực quyền và yoga có thể làm giảm đau nhức xương khớp và cải thiện vận động.

Đảm bảo yoga bạn chọn là một hình thức nhẹ nhàng và người hướng dẫn biết khớp nào của bạn bị ảnh hưởng. Tránh các động tác gây đau khớp.

Nhiệt và lạnh: Cả nhiệt và lạnh đều có thể làm giảm đau và sưng khớp. Nhiệt, đặc biệt là nhiệt ẩm, có thể giúp cơ thư giãn và giảm đau. Lạnh có thể làm giảm đau nhức cơ sau khi tập thể dục và giảm co thắt cơ.

Capsaicin: Chất capsaicin tại chỗ, một chiết xuất từ ​​ớt, bôi lên da của bạn trên khớp bị viêm khớp có thể hữu ích. Bạn có thể phải bôi ba đến bốn lần một ngày trong vài tuần trước khi thấy lợi ích. Một số người không thể chịu đựng được sự kích ứng. Rửa tay sạch sau khi thoa kem capsaicin.

Miếng lót giày hoặc các thiết bị khác có thể giúp giảm đau khi bạn đứng hoặc đi bộ. Các thiết bị này có thể hỗ trợ khớp của bạn để giúp giảm bớt áp lực.

Thiết bị hỗ trợ: Các thiết bị hỗ trợ có thể giúp giảm căng thẳng cho khớp của bạn. Một cây gậy hoặc khung tập đi sẽ giảm trọng lượng khỏi đầu gối hoặc hông của bạn khi đi bộ. Cầm gậy ở tay đối diện với chân bị đau.

Dụng cụ để nắm và gắp có thể giúp bạn làm việc bếp dễ dàng hơn nếu bạn bị thoái hóa khớp ở ngón tay. Kiểm tra danh mục hoặc cửa hàng cung cấp y tế hoặc hỏi bác sĩ của bạn về các thiết bị trợ giúp.

Nguồn tham khảo

  1. Drugs.com: https://www.drugs.com/mcd/osteoarthritis
  2. Mayoclinic: https://www.mayoclinic.org/